WAT KUNNEN MENNONIETEN VOOR SURINAME BETEKENEN?

Ingezonden : Ruud Soeverein

Je kunt geen krant meer lezen of Mennonieten staan erin. Ook op sociale media wordt er breed uitgemeten over Mennonieten. Weinigen hebben daadwerkelijk ooit een Mennoniet ontmoet, velen hebben er een mening over. De laatste vijf jaar van mijn leven heb ik dagelijks opgetrokken met groepen Mennonieten uit heel Zuid-Amerika. En ik heb uit ervaring geleerd dat de Mennonieten prima mensen zijn, “open”, “sociaal”, “harde werkers”, “vrolijk” en “altijd in oplossingen denken, nooit in problemen”. Dat is wat in mij opkomt als ik aan Mennonieten denk.

Gelukkig zijn er veel positieve verhalen over de bijdrage die Mennonieten in veel landen in Zuid-Amerika leveren. Belize: Spanish Lookout: een blik op wat Mennonieten kunnen opbouwen Wie kennis neemt van wat een Mennonitische kolonie in een land als Belize heeft weten te realiseren, kijkt vanzelf met meer nieuwsgierigheid naar wat er nu, hier in Suriname, aan het ontstaan is. Neem

Spanish Lookout. Eind jaren vijftig kwam een groep Mennonitische gezinnen vanuit Mexico naar het toenmalige Brits-Honduras, op zoek naar goede grond en een overheid die hen welkom heette. Frank Barkman, een van de eerste kolonisten, vertelde jaren later aan de Belizeaanse nieuwszender News Five: “Onze ouders waren op zoek naar vrijheid, ook religieuze vrijheid. We voelden ons zeer welkom door de overheid.” Het waren geen gemakkelijke jaren. “Ik denk dat veel mensen niet gekomen waren als ze hadden geweten hoe moeilijk het zou worden. We hadden geen idee wat het betekende om direct de jungle in te trekken en daar een bestaan op te bouwen.” — Frank Barkman, medeoprichter Quality Poultry Products. Wat daaruit is gegroeid, mag er zijn. Spanish Lookout is vandaag een van de meest productieve gemeenschappen van heel Belize. Quality Poultry Products, opgericht door diezelfde Barkman-familie, produceert nu dertigduizend pond kip per dag en geeft werk aan meer dan vierhonderd mensen.

Western Dairies, in 1967 begonnen door veertien boeren en ondernemers met niet meer dan een idee, is uitgegroeid tot de enige commerciële zuivelproducent van het land: tweehonderd man personeel, en veertig procent van de melk komt inmiddels van boeren buiten de eigen gemeenschap — omliggende dorpen die meeprofiteren van de infrastructuur die de kolonie heeft opgebouwd. Zonder deze lokale productie, rekende productiemanager Henry Wiebe voor, zou Belize maandelijksvoor anderhalf miljoen dollar aan zuivel moeten importeren. Het mooiste is misschien wel deze zin van Raymond Barkman, tegenwoordig directeur van het bedrijf dat zijn vader oprichtte: ” We zijn hier in Belize gemaakt. Dit is ons thuis. Dit is ons land, en alles wat we doen is altijd het beste wat we kunnen.” — Raymond Barkman, General Manager Quality Poultry Products. Zestig jaar na aankomst is Spanish Lookout geen buitenstaander meer, maar een vanzelfsprekend onderdeel van de Belizeaanse economie

— met een schaal en vakmanschap waar menig land jaloers op zou zijn. Diezelfde werkethiek, diezelfde vaardigheden, datzelfde vermogen om in relatief korte tijd iets waardevols uit de grond te stampen, brengen de Mennonitische gemeenschappen nu ook naar de landbouwprojecten in West-Suriname — waaronder Belizeanen die uit exact diezelfde traditie voortkomen als Spanish Lookout. Dat neemt niet weg dat kritische vragen, over vergunningen, over de precieze afspraken, over transparantie richting de overheid, gewoon bij een groot project horen en een eerlijk antwoord verdienen. Maar naast die terechte controle mag er ook ruimte zijn voor nieuwsgierigheid: wat kunnen deze mensen, wat hebben ze elders al laten zien, en wat zou dat voor Suriname kunnen betekenen? Spanish Lookout is geen garantie dat alles in Suriname vanzelf goed komt. Maar het is wel een uitnodiging om met andere ogen te kijken naar wat hier wordt opgebouwd — met dezelfde nieuwsgierigheid waarmee Belize inmiddels terugkijkt op zijn eigen Mennonitische pioniers. Vandaag voedt Spanish Lookout een heel land. Bron: Andrea Polanco, “The Benefits of a Migrant Community: Spanish Lookout”, News Five Belize Paraguay Ook in Paraguay leveren geïntegreerde Mennonieten een grote bijdragen aan de ontwikkelingen in de agrarische sector. In de Mennonietenkoloniën in het Paraguyaanse Chaco – waar het letterlijk nooit regent – wordt toch een breed pakket aan agrarische producten geproduceerd, geleverd en geëxporteerd. De landbouw is de basis van het systeem. Soja, maïs, tarwe, pinda’s, sesam, sorghum en andere gewassen worden geïntegreerd met veehouderij en agro-industrie. Silo’s maken het mogelijk oogsten te ontvangen, drogen, reinigen, sorteren en opslaan; bovendien ondersteunen ze verkoop op gunstigere momenten en de bevoorrading van diervoederfabrieken. Hun bijdrage beperkt zich niet tot de primaire productie: het onderscheidende kenmerk is de opbouw van geïntegreerde ketens die grond, producenten, coöperaties, technische ondersteuning, financiering, opslag, industrie, logistiek, commercialisering en export met elkaar verbinden.

“Na decennia van hard werken zijn ze erin geslaagd een efficiënte en moderne landbouw- en veeteeltsector te ontwikkelen, die de grootste hoeveelheid zuivel- en vleesproducten van het land produceert.” — Officieel document van de Paraguayaanse staat / Ministerie van Economie en Financiën

De huidige schaal maakt de omvang van dit proces duidelijk. In 2024 exporteerde Paraguay rundvlees ter waarde van USD 1.719,2 miljoen. Binnen dit nationale complex hebben industrieën die verbonden zijn aan Mennonitische coöperaties een relevante positie, maar het nationale totaal mag niet worden verward met de prestaties van afzonderlijke slachterijen. Als specifieke referentie rapporteerde Fernheim in 2024 ongeveer USD 155 miljoen aan vleesexport. In Campo 9 verwerkte La Holanda/Lactolanda in 2025 meer dan 1,5 miljoen liter melk per dag, nadat de onderneming in 1982 was begonnen met 5.000 liter per dag. “Het was het agro-industriële succes van de mennonieten” dat een “economisch en territoriaal keerpunt voor de

hele Chaco-regio” teweegbracht. — De officiële strategie van Paraguay inzake biodiversiteit en territoriale ontwikkeling.

De belangrijkste economische les is institutioneel van aard: deze gemeenschappen hebben moeilijk toegankelijke gebieden omgevormd tot ecosystemen die kapitaal kunnen herinvesteren, grondstoffen kunnen verwerken en lokale diensten in stand kunnen houden. Hun ervaring laat concreet zien hoe productieorganisatie op lange termijn infrastructuur, werkgelegenheid, toegevoegde waarde en deviezen kan genereren. Hoe mooi zou dit zijn om ook in het binnenland van Suriname te realiseren? Een mooi voorbeeld van hoe hard en innovatief er wordt gewerkt is de opbouw van een fabriek voor olieverwerking. In twee jaar tijd en in eigen beheer hebben de Mennonieten een moderne fabriek opgebouwd en in productie genomen. Op de foto’s is het industriële complex te zien. De minister benadrukte “de kwaliteit en het multiculturele karakter van het bedrijf.” — Angie Duarte, minister van Toerisme, tijdens haar bezoek aan een door mennonieten gerund

bedrijf dat inheemse Nivacché- en Guaraní Ñandeva-vrouwen in dienst heeft. De impact voor dit binnenlandgebied is enorm. Deze impact van de kolonies reikt verder dan hun eigen leden. De agro-industriële expansie creëerde vraag naar werknemers, aannemers, transporteurs, bouwbedrijven, technici, professionals en handelsbedrijven. Tegelijkertijd ontwikkelden maatschappelijke organisaties en coöperaties diensten op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg, opleiding en gemeenschapssteun. De regering werkt samen met de coöperaties Chortitzer, Neuland en Fernheim aan initiatieven die een evenwicht zoeken tussen “productie en natuurbehoud” en gezamenlijke oplossingen voor de Chaco-regio moeten genereren.— Ministerie van Milieu en Duurzame Ontwikkeling (MADES) De relatie met de overheid is prima. De Mennonitische coöperaties opereren binnen het Paraguayaanse institutionele kader en onderhouden regelmatige contacten met overheidsinstanties. INCOOP classificeert Chortitzer, Fernheim, Neuland, Bergthal, Sommerfeld en La Holanda als productiecoöperaties in een hoge regelgevende categorie. Daarnaast bestaan er relaties met SENACSA op het gebied van diergezondheid, met financieringsinstellingen en met nationale, departementale en gemeentelijke autoriteiten bij infrastructuur-, productie- en opleidingsprojecten.

“We beschouwen onszelf ook als Paraguayanen vanwege ons staatsburgerschap. We zijn dankbaar voor een land als Paraguay dat ons zo hartelijk heeft verwelkomd. We moeten de nationale taal leren en ons aanpassen aan het samenleven.” Victor Wall, Mennoniet Het beeldmateriaal dat inmiddels circuleert van vergelijkbare Mennonitische bedrijven elders in Zuid-Amerika — complete verwerkingsfabrieken, silo’s, distributienetwerken, honderden arbeidsplaatsen, in gebieden waar niemand anders het aandurfde te investeren — geeft een goed beeld van wat ook in Suriname tot de mogelijkheden behoort. De vooruitzichten zijn gerechtvaardigd optimistisch, juist omdat er al voorbeelden zijn van wat deze gemeenschappen elders hebben gepresteerd. Ten slotte: In de landen in Zuid-Amerika leveren Mennonieten grote bijdragen aan de ontwikkeling van de economie, agrarische productie en export. Met het voorgaande heb ik een bijdrage proberen te leveren aan de beeldvorming, gewoon uit eigen ervaring en uit ervaringen in andere landen.

OPINIE