Hof van Justitie schrijft na 157 jaar opnieuw geschiedenis

_{Na 157 jaar schrijft het Hof van Justitie opnieuw geschiedenis met de installatie van vijftien nieuwe rechters als leden-plaatsvervanger bij het hof. (Foto: Ranu Abhelakh)}

Na 157 jaar schrijft het Hof van Justitie opnieuw geschiedenis. Met de installatie van vijftien nieuwe magistraten als leden-plaatsvervanger bij het hof is het aantal rechters uitgebreid tot 45. “Ik kan u verzekeren dat met de aanvulling van deze nieuwe rechters – dus nu in totaal 45 rechters – de rechtspraak enkele goede meters zal maken in de komende jaren met tijdige rechtspraak”, zei hofpresident Iwan Rasoelbaks vrijdag tijdens de installatieceremonie in de Congreshal.

De ongekende uitbreiding in de geschiedenis van ons land markeert een belangrijke versterking van de rechterlijke macht in Suriname. Daarom feliciteerde de hofpresident de “rechtsstaat Suriname met deze historische, tevens significante versterking van deze staatsmacht van de trias politica in deze natie”. Goed overleg tussen de regering en het hof resulteerde

in deze uitbreiding. “Deze versterking zal ons allemaal ten goede komen in deze natie.” De hofpresident is de president en de regering dankbaar voor de benoeming en beëdiging van de vijftien personen. Hiermee gaven zij er blijk van “menens te zijn met de versterking van de rechterlijke macht, hetgeen hooglijk geapprecieerd wordt”.

Het hof adviseert om bij deze uitbreiding direct aansturingsmechanismen op te nemen in de nieuwe organisatiewet. Dit moet de sectorale aansturing van de rechtspraak versterken, aangezien de groei om een flinke reorganisatie vraagt. De rechtspraak kent vooralsnog twee sectoren: civiel en straf. Met de komst van de nieuwe rechtsgebieden – belasting- en bestuursrechtspraak – gaf Rasoelbaks, met een directe knik naar de aanwezige minister van Justitie en Veiligheid, aan dat de top het niet alleen aankan.
 

De organisatie moet daarom in heldere teams worden opgedeeld, aangestuurd door meer vicepresidenten, hoofdcoördinatoren en teamleiders per rechtsonderdeel. De benodigde wetswijzigingen hiervoor

zijn al ingediend. “En aanstonds zullen we aanvangen met het magisch overleg”, deelde Rasoelbaks de aanwezigen terzijde mee.

De vijftien kersverse rechters hebben een gedegen en intensieve opleiding van drie jaar achter de rug. Deze kwam tot stand in nauwe samenwerking met de Raad voor de Rechtspraak in Nederland, de Stichting Studiecentrum Rechtspleging en deskundigen uit de Nederlandse en Surinaamse rechtspraktijk. Maandag vangen ze zelfstandig hun zittingen aan. Over de stap naar de rechtszaal was Rasoelbaks helder: “De opleiding en begeleiding waren slechts de trailer; de film begint nu pas voor u. Daarin bent u de hoofdrolspeler, omdat de uiteindelijke beslissing uw verantwoordelijkheid is.”

De hofpresident wees erop dat het rechtersambt niet alleen juridische kennis vereist, maar ook zorgvuldigheid, professionaliteit en het vermogen om beslissingen begrijpelijk uit te leggen aan de betrokken partijen.

Rechtspraak kent geen ivoren toren

 

 

“De rechtspraak kent geen ivoren toren; de rechter leeft midden in de samenleving”, hield

Rasoelbaks de geïnstalleerde rechters voor. Hoewel Vrouwe Justitia zich strikt richt op de feiten in het dossier, vereist het ambt volgens hem ook een brede blik. Rechters moeten “een beetje diplomaat, een beetje socioloog en antropoloog en een beetje psycholoog” zijn. Bij het zelfstandig schrijven van een vonnis moet de rechter optreden als een scherpe analyticus en een “judex viator van de hoogste orde”, voortdurend op zoek naar gerechtigheid.

Hij drukte de nieuwe collega's op het hart om gedurende het hele traject bovenal mens te blijven. “Realiseert u zich dat met dezelfde maat waarmede u meten zult, u ook gemeten zult worden!” Louter de wet toepassen, moraliseren of puur pragmatisch handelen past niet in het straatje van het hof. “Want dat zou geen recht doen aan het recht en de feiten.” Het hof zoekt een balans tussen deze eigenschappen. “Deze drie eigenschappen zijn min of meer gevonden in u en daar

is het hof trots op.”

Namens de pas geïnstalleerde leden-plaatsvervanger voerde rechter Maytrie Behari het woord. De groep aanvaardt het rechtersambt “met diep respect voor de verantwoordelijkheid die dit ambt met zich meebrengt”. Ze beloofde dat de nieuwe rechters onafhankelijk, onpartijdig en integer zullen handelen. Ook benadrukte ze het belang van “wijsheid en menselijkheid” in hun werk. “Mogen wij het vertrouwen dat vandaag in ons wordt gesteld, iedere dag opnieuw waarmaken.”

Instroom lager dan uitstroom

 

 

Hoewel de toevoeging van vijftien rechters een enorme capaciteitsuitbreiding betekent voor zowel de civiele als de strafsector – en binnenkort ook de belastingsector – is het einddoel hiermee nog niet bereikt. Het beleid van het hof is gericht op een formatie van 60 rechters, wat aansluit bij de norm van één rechter per 10.000 inwoners. Nu kampt de organisatie met een tekort van vijftien rechters. Volgend jaar ronden elf rechters hun opleiding af, maar dit

is helaas niet genoeg.

 

 

De komende tien jaar gaan er namelijk al zeventien seniorrechters met pensioen, uitgaande van een pensioenleeftijd van 70 jaar. Indien de pensioenleeftijd daalt naar 65 jaar, stijgt de uitstroom fors. Hofpresident Rasoelbaks voorziet een somber scenario: “Ik vermoed dat — op 4 na — alle huidige seniorrechters uit de groep van 30 met pensioen gaan.”

 

 

Blijvende investeringen in opleiding en begeleiding zijn daarom noodzakelijk. De selectie is immers zeer streng. Daarnaast duurt de opleiding meerdere jaren, is deze kostbaar en vraagt het traject veel energie. Rasoelbaks benadrukte dat deze situatie voortdurende aandacht vereist: “We moeten de komende jaren meerdere opleidingen opzetten. Alleen zo houden we de capaciteit en de tijdigheid van de rechtspraak in balans.”

Naar verwachting zal de huidige uitbreiding bijdragen aan een snellere afhandeling van zaken, maar de hofpresident benadrukte dat de verantwoordelijkheid ook bij de nieuwe rechters ligt. “Het hof heeft er alle vertrouwen in dat u

zich als nieuwe generatie rechters zult tonen van toegevoegde waarde te zijn voor de rechtspraak en voor de samenleving, dus de rechtzoekenden”, aldus de hofpresident.