Er is genoeg geld in Suriname, alleen zit het vast in de informele sector, stelt de nieuwe Surinaamse minister van Financiën Stanley Raghoebarsing. „We zullen impopulaire maatregelen moeten nemen.”
Minister Raghoebarsing: De protesten van 17 februari zijn de „grote wake-up call” voor de regering. | Foto Ranu Abelakh | Bron: NRC
Hij noemt het ‘de grote wake-up call’: het uit de hand gelopen antiregeringsprotest van 17 februari jongstleden, toen de Nationale Assemblee werd bestormd, er vernielingen werden aangericht en er in Paramaribo werd geplunderd. Volgens minister van Financiën Stanley Raghoebarsing (66) moet het roer nu radicaal om. Het is mogelijk om de
Surinaamse economie te redden en te laten groeien, zegt Raghoebarsing, die van huis uit econoom is en al twee keer eerder minister was in de regering Venetiaan (2000-2010).
Maar er moeten wel een aantal impopulaire maatregelen worden genomen, stelt hij. „We kunnen niet steeds de makkelijke weg volgen en vooral de loontrekkers en arbeiders meer belasten of laten bezuinigen. Een kleine groep rijken en lokale politici met banden in de grondstoffensector wordt nu te veel beschermd. Dat moet stoppen”, zegt hij tegen NRC.
Het liefst is Stanley Raghoebarsing aan het werk in het moderne pand van zijn ministerie in het noorden van
Paramaribo. Het historische, grote witte gebouw van Financiën, met houten trap in de hal, dat ligt aan het Onafhankelijkheidsplein, wordt momenteel gerenoveerd.
Toch wordt hij naar eigen zeggen te vaak op stel en sprong vanuit zijn kantoor naar de Nationale Assemblee geroepen om daar in te gaan op de diepe crisis. Terwijl Raghoebarsing drie maanden geleden akkoord ging met zijn benoeming tot minister van Financiën op voorwaarde dat hij zich dan wel goed op een aantal zaken kon richten. „Ik zei tegen president Santokhi: ontsla me van veel dingen. Er zijn een paar prioriteiten die ik aandacht wil geven, zoals de koersen en prijzen, zodat er stabiliteit komt in het land. Ik wilde me vooral met de introductie van de btw bezig houden en met het traject van het IMF.”
Maar er is zoveel aan de hand in Suriname dat Raghoebarsing nauwelijks aan zijn focuspunten toekomt. Sinds het aantreden van president Chan Santokhi en zijn vicepresident Ronnie Brunswijk in 2020 is de economische malaise alleen maar erger geworden. Volgens de recente cijfers is de inflatie boven de 50 procent, en de koers voor de Surinaamse dollar rond de 35 voor de euro, en 34 voor de Amerikaanse dollar. „Zolang we de koersen niet kunnen beteugelen, heeft dat impact op de huishoudens van Surinamers, want dan stijgen de prijzen”, zegt hij.
Santokhi nam het land over van zijn voorganger Bouterse, die hem opscheepte met een staatsschuld van ruim 4 miljard Amerikaanse dollar. Raghoebarsing, die de afgelopen tweeënhalf jaar al als adviseur op het ministerie van Financiën werkte, had in 2000 al meegemaakt wat het betekent om deel uit te maken van een regering die grote schulden overneemt van de vorige machthebber. „Maar deze keer was alles veel heftiger dan in 2000. Toen lukte het ons nog om op eigen kracht en met steun van de Nederlandse garantiemiddelen de puinhoop op te ruimen. In 2020 zaten we met een stuwmeer aan schulden, zowel internationaal als nationaal. We moesten wel naar het IMF stappen.”
In 2021 sloot Suriname een overeenkomst met het IMF voor een lening van zo’n 570 miljoen euro maar dan moet het land wel – zoals het IMF eist – hervormingen en bezuinigingen doorvoeren. „Het IMF is geen gemakkelijke partij. Het heeft als voordeel dat je met het IMF aan boord internationaal vertrouwen wekt. Maar we hebben bij het IMF te maken met technici die weinig oog hebben voor de menselijk kant. Ze eisen bezuinigingen en afschaffing van subsidies die de mensen alleen maar verder verarmen. Ze eisen ook inkomstenverhogende maatregelen, en daar moeten we ons nu op focussen. Met of zonder het IMF, we zouden sowieso hervormingen moeten doorvoeren.”
U bent aangetreden op een cruciaal moment. De armoede verergert en de protesten tonen dat mensen dit niet meer accepteren. Hoe gaat u dit land redden?
„We moeten het geld nu gaan halen waar het is. Suriname is rijk aan grondstoffen zoals goud en hout, en visserij kan inkomsten genereren. Inkomsten uit deze sectoren vloeien alleen veel te weinig terug naar de staatskas. Concessies zijn in handen van een paar buitenlandse multinationals, of van een groepje rijken en lokale politici. Zij profiteren van de inkomsten, maar betalen nauwelijks belasting. We zullen een reeks impopulaire maatregelen moeten nemen want er is genoeg geld in Suriname, alleen zit het vast in de informele sector.”
Suriname is een kleine samenleving: het is niet moeilijk te achterhalen wie er profiteren. U zult ook invloedrijke politici moeten aanpakken. Het is bekend dat vicepresident Brunswijk in de goud- en houtsector actief is..
„Het zal wel moeten, want de recente protesten zijn echt een markering geweest. Ook voor president Santokhi. Na de onrust is Santokhi met nationale hearings begonnen en praat hij met burgers en diverse organisaties. Wat we horen is dat de mensen ook verwachten dat de rijkdommen van Suriname ten goede komen aan de staatskas, en dat is logisch. Dus minder ontheffingen bij belastingen van in en uitvoer, en zorgen dat vreemde valuta uit export ook echt naar de samenleving terugvloeien en niet – zoals nu vaak gebeurt – op buitenlandse rekeningen verdwijnen. We wisten dat de politieke constellatie met de ABOP van Brunswijk niet al te gemakkelijk zou zijn na de verkiezingen. Maar we willen veranderingen echt doorvoeren. Dat staat ook in het hervormingsplan.”
Wat gaat er nu concreet veranderen?
Raghoebarsing pakt het hervormingsplan erbij waarin een reeks plannen staan om meer inkomsten te verwerven en welke bezuinigingen er moeten komen.
„Er staat al in dat we concessierechten voor goud en hout gaan aanpassen. En ook gelden uit de vissector moeten veel meer worden belast. Belastinghervormingen moeten worden doorgevoerd en daar zijn we al mee begonnen dit jaar. De btw is ingevoerd, dus hoe meer je koopt, hoe meer je betaalt en omzetbelasting is afgeschaft. Tarieven op bijvoorbeeld het overvliegen van vliegtuigen zijn al veertig jaar niet aangepast: dat gaat ook veranderen.
Het is veel meer een kwestie van goed bestuur en handhaving. Maar dat betekent ook dat we onze instituten, die de afgelopen tien jaren verzwakt zijn, weer moeten versterken. Het is niet sexy om de politie zuiver te maken, of de rechterlijke macht te verstevigen, maar daarmee leg je wel goede fundamenten om een land mee op te bouwen. Het zijn alleen niet de populaire zaken, zoals het opleveren van nieuwe volkswoningen of het handje schudden met buitenlandse mogendheden. Het is een enorme job, maar het kan. We kunnen de resterende 2,5 jaar dat deze regering gekozen is, de economie nog redden.”
Ondanks zijn optimisme is de situatie op financieel gezien allesbehalve rooskleurig. Raghoebarsing moet de eindjes aan elkaar knopen. En daarbij ligt de samenwerking met IMF al maanden stil.
„Elke dag is het weer schipperen waar je het geld aan uitgeeft: het onderwijs staat te springen om geld maar de gezondheidszorg ook. De samenwerking met het IMF loopt achter. Er zijn al een aantal kwartalen geen beoordelingen meer geweest, we moeten dat weer oppakken. Ze kijken dan of we genoeg doen aan de hervormingen en hoe het staat met de bezuinigingen. Het IMF ziet het liefst dat we elektriciteitstarieven en brandstofprijzen fors verhogen en de btw – die pas is ingevoerd – alweer verhogen, maar dat is niet haalbaar in deze crisis. We werken er wel serieus aan om het enorme en peperdure ambtenarenapparaat af te slanken, dat drukt enorm op de begroting.”
Oliewinning uitgesteld
Het inlossen van de grote belofte, de offshore oliereserves in de Surinaamse wateren, mogelijk goed voor zo’n 6 miljard barrels, laat ook op zich te wachten. Het Franse TotalEnergies heeft de ondertekening van de zogeheten final investment decision (FID) al een paar keer uitgesteld. Tot die tijd is het niet zeker of ze de miljardeninvestering om de olie te gaan winnen daadwerkelijk zullen doen. Het is vrijwel zeker dat er niet voor 2027 oliedollars binnenkomen.
„Als het niet doorgaat, zal dat zeker een grote klap zijn maar alles wijst er wel op dat er uiteindelijk wel in de oliesector geïnvesteerd zal worden. Misschien hebben we er ons bij het aantreden van deze regering te veel op blind gestaard en gehoopt op het aantreden van grote investeerders en minder oog gehad voor de menselijk kant. Het belangrijkste is nu dat we weer naar de noden van de Surinamers gaan luisteren, en werken aan een eerlijke verdeling van de rijkdom.”
Minister Raghoebarsing: De protesten van 17 februari zijn de „grote wake-up call” voor de regering.Foto Ranu Abelakh
CV ECONOOM EN POLITICUS
Stanley Raghoebarsing (1956) studeerde economie aan de Universiteit van Tilburg en studeerde Landbouw en economie aan de Landbouwuniversiteit in Wageningen. In 2000 was hij minister van Planning en Ontwikkelingssamenwerking in de regering Venetiaan (2000-2010) en in 2005 werd hij minister van Landbouw in hetzelfde kabinet.
Na de verkiezingen van 2020 werd Raghoebarsing in de regering Santokhi-Brunswijk, benoemd tot regeringscommissaris bij de Centrale Bank van Suriname en was hij adviseur van Armand Achaibersing, de vorige minister van Financiën en Planning. In december 2022 volgde hij Achaibersing op als minister van Financiën en Planning.
Foto: NPS-parlementariër Jerrel PawiroredjoDe discussie over de herinrichting van de rechterlijke macht wordt overschaduwd door zorgen over de praktische uitvoerbaarheid van de plannen. Hoewel de voorgestelde hervormingen op papier moeten bijdragen aan versterking van het rechtsstelsel, waarschuwen meerdere leden van De Nationale Assemblee (DNA) dat de huidige personele realiteit deze ambities er
De behandeling van voorstellen om cassatierechtspraak in Suriname wettelijk te verankeren heeft in De Nationale Assemblee (DNA) nog geen uitsluitsel opgeleverd over de instantie die deze taak uiteindelijk moet vervullen. Uit de parlementaire beraadslagingen blijkt dat er voorlopig geen eensgezindheid bestaat over de vormgeving van een derde rechterlijke instantie. Waar de coalitie de nadruk legt o
Na een gewelddadig incident waarbij een illegale goudzoeker om het leven kwam, hebben de Surinaamse regering en de leiding van Zijin/Rosebel Gold Mines besloten de veiligheid rondom de mijnen ingrijpend te versterken.De recente onlusten, waarbij bedrijfseigendommen werden vernield en de productie tijdelijk moest worden gestaakt, hebben grote financiële gevolgen. Niet alleen de mijngigant lijdt ve
De modernisering van de rechterlijke macht is nodig. De vraag is echter hoe dat moet gebeuren. Die conclusie trekt VHP-parlementariër Cheryl Dijksteel. De uitdagingen bij de rechterlijke macht, zitten volgens de parlementariër vooral in de beschikbare capaciteit. Er is volgens haar daarom niet perse een college van procureurs-generaal nodig, maar meer investering in de lagen daaronder. Zij noem
Parlementariër Dew Sharman van de VHP heeft zich maandag in De Nationale Assemblee (DNA) enorm geërgerd aan het geschreeuw van NDP-parlementariër Silvana Afonsoewa. Tijdens zijn betoog werd hij herhaaldelijk onderbroken, wat leidde tot een felle reactie van Sharman. “Houd je mond, Afonsoewa. Houd je mond. Je hebt niet eens fatsoenlijke manieren. Je moet leren luisteren wanneer iemand aan het
Tijdens de behandeling van de wetsontwerpen voor de hervorming van de rechterlijke macht, heeft NPS-parlementariër Mielando Atompai nadrukkelijk gepleit voor aansluiting bij de Hoge Raad der Nederlanden als derde rechtsprekende instantie voor Suriname. Volgens hem is dit op dit moment een werkbare keuze voor Suriname.Atompai zei dat de discussie in De Nationale Assemblée zich toespitst op drie
Het Openbaar Ministerie heeft dinsdag in de strafzaak rond het schietincident te Pikin Saron, tegen zeven politieambtenaren een gevangenisstraf van 12 maanden geheel voorwaardelijk geëist, met een proeftijd van drie jaren. De verdachten staan terecht voor zwaar lichamelijk letsel, de dood ten gevolge hebbende.Uit het strafdossier blijkt dat de politie op 2 mei 2023 betrokken raakte bij een achte
Het debat in De Nationale Assemblée (DNA) over de voorgenomen ingrijpende hervorming van de rechterlijke macht en de voorgestelde wijziging van de Grondwet is de afgelopen dagen sterk geïntensiveerd. Coalitie en oppositie staan lijnrecht tegenover elkaar over de toekomst van de Surinaamse rechtsstaat, terwijl ook buiten het parlement de kritiek toeneemt. Vicevoorzitter van DNA Ronnie Brunswijk (
Foto: Brunswijk verweet Jones dat hij “regering speelt”Het debat in De Nationale Assemblée (DNA) over de voorgenomen ingrijpende hervorming van de rechterlijke macht en de voorgestelde wijziging van de Grondwet is de afgelopen dagen sterk geïntensiveerd. Coalitie en oppositie staan lijnrecht tegenover elkaar over de toekomst van de Surinaamse rechtsstaat, terwijl ook buiten het parlement de
Minister Melvin Bouva van Buitenlandse Zaken, Internationale Handel & Samenwerking (BIS) is van 31 januari t/m 7 februari uitlandig voor deelname aan de 10th International Coorporation Conference of the Association of the Caribbean States. Deze mededeling deed DNA-voorzitter Ashwin Adhin bij aanvang van de parlementsvergadering vandaag. De voorzitter zei niet waar de conferentie plaatsvindt, ma
FOTO BRONDe huidige actie om grofvuil op te halen in Suriname heeft geen landelijk karakter, maar richt zich op specifieke wijken die door deskundigen als risicogebieden voor een uitbraak van chikungunya zijn aangemerkt. Dit maakt gezondheidsminister Andre Misiekaba duidelijk tijdens een toelichting in De Nationale Assemblee (DNA). De maatregel maakt deel uit van een breder pakket preventieve acti
Foto: Het Djoemoe-station kan de lokale gemeenschappen 24 uur per dag, 7 dagen per week van een stabiele stroomvoorziening voorzien.Het Djoemoe Station, dat deel uitmaakt van Suriname Villages Micro-grid Solar Project Phase II, is afgerond en officieel operationeel gesteld. Het project beschikt over een totale zonne-energiecapaciteit van 5,349 megawatt (MW), aangevuld met 18,6 megawattuur (MWh) aa
Suriname heeft verdere baggerwerkzaamheden aan de Surinamerivier aangekondigd om de transportcapaciteit voor olie- en gasactiviteiten te vergroten. De maatregel maakt deel uit van een bredere strategie van de regering om de raffinage- en energiesector uit te breiden en het land te positioneren als een opkomende olieproducent in Zuid-Amerika. In het kader van deze uitbreiding heeft het ministerie v
ABOP-parlementariër Ronnie Brunswijk heeft zich kritisch uitgelaten over de voorgestelde hervormingen bij de rechterlijke macht. Volgens hem zijn de wetsvoorstellen onvoldoende doordacht en raken zij aan het fundament van de rechtsstaat.Brunswijk uit met name bezwaren tegen het voorstel om een college van procureurs-generaal in te voeren. Hij wijst erop dat in de huidige situatie bewust is gekoz
De grootschalige zoekactie naar de vier vermiste leerkrachten op de Marowijnerivier is maandagochtend tot een droevig einde gekomen. De Franse autoriteiten hebben bevestigd dat ook de laatste twee lichamen zijn teruggevonden. Hiermee is het noodlot voor de vier leraren, die zaterdag nabij Grand-Santi vermist raakten na een bootongeluk, definitief bezegeld.Nadat de boot waarin de groep werd vervoer
De NDP-fractie in De Nationale Assemblee (DNA) heeft fel gereageerd op beschuldigingen dat het door haar ondersteunde initiatiefvoorstellen voor de instelling van een college van procureurs-generaal bedoeld zou zijn om invloed uit te oefenen op de rechterlijke macht. De partij stelt dat het voorstel uitsluitend is gericht op institutionele hervorming en geen politieke of persoonlijke motieven kent
De Europese Commissie heeft onomwonden bevestigd dat het vliegverbod voor alle in Suriname gecertificeerde luchtvaartmaatschappijen binnen het Europese luchtruim ongewijzigd van kracht blijft, wat een gevoelige tik betekent voor de ambities van de nationale luchtvaartsector. Uit diepgaande antwoorden van de Commissie blijkt dat Suriname nog altijd niet heeft kunnen aantonen dat het nationale toezi
De laatste twee personen die vermist waren na het kapseizen van een boot op de Marowijnerivier, zijn vanochtend aangetroffen in de omgeving van Grand-Santi. Dat melden Franse media, waaronder Franceinfo. De lichamen werden tussen 08.00 en 08.30 uur in de rivier gevonden; hiermee is de zoekactie beëindigd.Twee lichamen werden zondag reeds gevonden. Met deze vondst zijn alle vier de vermisten inmi
