GOLFSTATEN STAAN VOOR KEUZE DIE HET HELE MIDDEN-OOSTEN KAN VERANDEREN

De machtsverhoudingen in het Midden-Oosten kunnen ingrijpend veranderen, schrijft columnist Afshin Ellian. Wint Iran de oorlog met Amerika, waarna het zijn wil kan opleggen aan de Golfstaten? En kiezen die laatsten voor toenadering tot Israël?

De politieke verhoudingen in de Golfregio veranderen grondig. Het gaat om jonge landen die eerder onder andere machtige staten vielen, en pas sinds de jaren zestig of zeventig als soevereine naties bestaan: Kuweit, Bahrein, Oman, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar. Saudi-Arabië werd in 1932 opgericht.

De Golfstaten werden machtig dankzij olie en gas, maar hun politieke stabiliteit hing altijd aan een zijden draadje. Ze probeerden zichzelf telkens weer te beschermen tegen opkomende ideologieën in het Midden-Oosten. Ze hebben de Arabische links-radicalen overleefd, maar met de islamisten hebben ze het lastiger. Die doen namelijk een beroep op de Koran en de profeet, en dat past beter bij de traditionele Arabische cultuur. 

Aan het begin van het postkoloniale tijdperk was

de socialistisch-nationalistische (Arabische) ideologie populair. Zie Egypte onder Gamal Abdel Nasser, Syrië onder de Assad-familie en Irak onder Saddam Hussein. De Sovjet-Unie was het mekka voor deze Arabische nationaal-socialisten. Wat hen oorspronkelijk verenigde, was de haat tegen de Joodse staat. Ze voerden oorlogen tegen Israël, en verloren.

 

Het islamisme was de opvolger van links pan-arabisme. Gamechangers waren de Islamitische Revolutie in Iran (1979) en de Sovjet-invasie in Afghanistan (1980). De regimes in de Golfstaten, al nauw verwant aan salafisten via het fundamentalistische wahabisme, investeerden in de Afghaanse jihad. Wat ze niet konden voorzien: net als de ayatollahs in Iran beschouwden Al-Qa’ida, en later IS, hen juist als afvallig.

Intussen stichtte Teheran de eerste en de meest succesvolle terreurorganisatie: Hezbollah in Zuid-Libanon. De Moslimbroederschap groeide. Soennitisch en sjiitisch salafisme werden de overheersende ideologieën in het Midden-Oosten. Deze religieuze politieke aardbeving mondde uit in de aanslagen van 9/11.

Die maakten het Westen wakker. Onder

leiding van president George W. Bush kozen de Verenigde Staten de frontale aanval: oorlog in Afghanistan en Irak. De ophanging van Saddam Hussein door de sjiieten betekende een boost voor de jihad in Irak en Syrië.

Nu zeggen oud-commandanten van Irans Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) dat zij de Amerikanen vanaf 2004 hebben helpen verdrijven uit Irak, via het organiseren en trainen van lokale milities. Ook hebben Iraanse milities in Irak honderden Amerikaanse soldaten en CIA-medewerkers om het leven gebracht.

De Verenigde Staten deden niks. Dat deed Irans opperste leider Ali Khamenei geloven dat de eindstrijd was begonnen. Deze apocalyptische gedachte bij Khamenei en zijn IRGC bereikte haar hoogtepunt op 7 oktober 2023: de Hamas-aanslag op Israël. 

Deze gruwelijke aanslag, waarbij talloze Joodse burgers werden vermoord, verminkt en verkracht, bracht een tweede aardbeving in het Midden-Oosten teweeg. Israël begreep dat zijn voortbestaan echt in het geding is. Het elimineerde daarna alle leiders van Hamas,

Hezbollah en Iran. Het luchtruim van Syrië, Irak en de Golfstaten was open voor Israël, Iran kon daardoor rechtstreeks vanuit Tel Aviv worden geraakt. De Golfstaten keken met angst en beven toe.

Dat Donald Trump voor de tweede keer de president van de Verenigde Staten werd, is wellicht de derde aardbeving. Trumps einddoel is glashelder: uitbreiding van de Abraham-akkoorden (die Israël al sloot met onder meer de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein). Oftewel: de erkenning van Israël, en daarmee het einde van de Midden-Oosterse oorlogen.

De Golfstaten, net name Saudi-Arabië, moeten kiezen: een eeuwige strijd voeren tegen de sjiitische en soennitische jihad, of de Abraham-akkoorden met Israël ondertekenen. 

In Riyad vinden ze het nog te vroeg voor zo’n fundamentele keuze. Ze willen eerst zien of de Verenigde Staten de oorlog met de ayatollahs winnen. Maar de Saudi’s beseffen wel dat als Amerika niet wint – en het Iraanse regime blijft – ze de

Islamitische Republiek van de ayatollahs moeten gaan gehoorzamen.

Teheran heeft een duidelijke eis: alle Amerikaanse militairen moeten de Golfstaten verlaten. De IRGC weet dat wanneer de Amerikanen weg zijn, Al-Qa’ida of hun politieke krachten (de Moslimbroeders) op den duur Saudi-Arabië en de andere Golfstaten zullen overnemen. Wanneer deze afvallige staten uit het lichaam van de islam zijn verwijderd, zo gelooft het Iraanse regime, kan de eindstrijd tegen Israël beginnen.

En Europa? De overwinning van de ayatollahs zal een enorm enthousiasme ontketenen onder Europese radicale moslims. De rest kunt u zelf raden. 

Een Amerikaanse overwinning in Iran is dus van cruciaal belang voor zowel Arabische als niet-Arabische naties. Wie in Europa hoopt op de Amerikaanse nederlaag in Iran, is naïef of kwaadaardig.

GEO-POLITIEK