Energie kan je op verschillende manieren opwekken: duurzaam en niet-duurzaam. Hiermee is niet gezegd dat het produceren en gebruikmaken van energie afkomstig van zogenoemde fossiele bronnen niet (technisch) duurzaam kan zijn. Sterker nog, Suriname moet op een slimme en innovatieve manier gebruikmaken van de offshoreontwikkelingen en optimaal inzetten op duurzaamheid. Het binnenland, met zijn rijke biodiversiteit en een geschatte wereldwijde marktwaarde van US$ 400–600 miljard in de komende tien jaar voor natuurgeneeskundige producten, is eveneens een duurzame bron van energie: de energie
van de gemeenschappen, marrons en inheemsen. De presentatie van het 30-jarenplan door de Gaanman der Saramakaners, Albert Aboikoni, op 20 oktober jl. zat vol energie over het zelf verantwoordelijkheid nemen door de community als geheel voor de ontwikkeling van het binnenland.
Om de route naar de ontwikkeling van het binnenland goed te begrijpen, is het nodig grondige kennis te hebben van wat het binnenland is en hoe ermee om te gaan. Het eerste is simpel uit te leggen: het binnenland herbergt een rijke schakering aan biodiversiteit, grondstoffen, bos en zogenoemde Non-Timber Forest Products. Hoe om te gaan met het binnenland is een stuk complexer, aangezien het daar draait om de governance: hoe zit de community in elkaar en hoe wordt die bestuurd? Kort samengevat spelen de trans-Atlantische slavernij en slavenhandel en de zogenoemde traktaten (verdragen) van 1760 en daarna een rol in de complexe governancestructuur. Bij verschillende gelegenheden heb
ik het voorrecht gehad goede kennis te nemen van de governance en mij daartoe te verhouden om de noodzakelijke diversificatie van de economie van het binnenland vorm te kunnen gaan geven. Die markante gelegenheden zijn geweest: de symposia ‘Kennisstilte doorbreken’ van het Comité 30 juni–1 juli Haarlem in Nederland en Suriname (AdeKUS), het co-lecturerschap ‘Decolonisation and Afrocentric Knowledge’ van het Broos-Miller Institute en de (jaarlijks terugkerende) Marrondag. Overigens behoren mijn gesprekken met traditionele gezagsdragers en stichtingen als LOKEO (Landbouw Ontwikkeling Klaaskreek En Omgeving) ook tot de gelegenheden die mijn kennis over de governance van het binnenland hebben verrijkt.
Terugkerend naar de energie van het eerdergenoemde plan is het duidelijk dat de oproep tot economische ontwikkeling van het binnenland gekoppeld is aan de (kennis over de) governance hiervan. Zonder deze kennis is er geen sprake van duurzaamheid, erkenning en het gebruikmaken van kennis en structuren die door de jaren heen
hun plaats in het binnenland hebben verworven en sterk verweven zijn met het zogenoemde ‘kinship’ (verwantschap). Dit kinship vindt zijn oorsprong in het afrocentrisme dat de marrongemeenschap met zich meedraagt. De kern van het afrocentrisme is dat het niet draait om het individu, maar om de community, dat economische ontwikkeling meer is dan een optelsom van land en kapitaal en dat benefit-sharing de norm moet zijn bij economische ontwikkeling.
Begrip van het afrocentrisme door alle stakeholders en de implementatie hiervan in het kader van een goede en werkende governance zullen er zeker toe bijdragen dat de omvang van de markt voor natuurgeneeskundige producten in Suriname substantieel toeneemt. De geschatte omvang van nu US$ 3–30 miljoen kan zeker toenemen, gezien de eerder vermelde wereldwijde marktwaarde van US$ 400–600 miljard in de komende tien jaar. De kennis over het ontwikkelen van een biodiversiteitseconomie is ruimschoots aanwezig. Wat ontbreekt, zijn de erkenning
hiervan, wetgeving en instituties.
Hugo Esseboom
