De terugroepwet en de disfunctionele relatie tussen vertegenwoordiger en achterban
Op dit moment speelt er in De Nationale Assemblee de kwestie van het terugroeprecht. ABOP en de VHP dienden een ontwerpwet in. Politieke partijen moeten de mogelijkheid krijgen om parlementsleden die niet goed functioneren terug te roepen uit het Parlement. Naar verluidt kwam het initiatief van ABOP en zou het in deze gaan om een actie die gericht is tegen de dwarsliggende parlementariër Edward Belfor.
Dit is niet de eerste keer dat de zaak van het terugroeprecht besproken wordt in De Nationale Assemblee. Politieke partijen van oppositie en coalitie hebben in het verleden vaker geroepen om een wet tegen het overlopen van parlementariërs. In de politieke geschiedenis van Suriname hebben overlopers meerdere malen een beslissende rol gespeeld in de strijd om de politieke macht.
George Hindori en Srefidensi
De voorbeelden van overlopen zijn talrijk. Een van de belangrijkste was het overlopen van George Hindori, die met zijn dissidente stem de weg vrij
De VHP onder leiding van Jagernath Lachmon was
tegen de onafhankelijkheid. Het leek er even op dat de aangekondigde onafhankelijkheid niet door zou gaan toen drie leden van de coalitie de zijde van de VHP kozen. Dat waren Charles Lie Kong Fong, Albertine LiesdekClarke en Paul Somohardjo. De coalitie had de facto geen meerderheid meer, ze kon nog rekenen op 19 van de 39 parlementariërs. Om onduidelijke redenen kwam er geen motie van wantrouwen. Mogelijk kwam dat doordat een van de dissidenten,
De zaak zat helemaal vast totdat George Hindori te kennen gaf te zullen stemmen voor de grondwet van de nieuwe republiek Suriname. De VHP moest toen haar verzet opgeven. De grondwet werd met algemene stemmen aangenomen. Het had geholpen dat Arron beloofde dat er binnen acht maanden nieuwe verkiezingen gehouden zouden worden, een belofte die hij niet zou nakomen.
Creoolse politici zoals Eddie Bruma en Henck Arron streden jarenlang voor de staatkundige onafhankelijkheid, maar het was een Hindostaan, die toen het er op aan kwam de beslissende stem uitbracht. Als we toen de terugroepwet hadden gehad die nu in de maak is, was Suriname vandaag niet onafhankelijk.
Marijke Djwalapersad en Wijdenbosch
Een ander belangrijk moment in onze politieke geschiedenis waar
President Wijdenbosch heeft niet lang kunnen profiteren van de overlopers die hem aan de macht hielpen. De overlopers van de VHP hadden een nieuwe politieke partij gevormd, te weten de BVD. Als beloning mocht de BVD de post van parlementsvoorzitter invullen. Dat werd Marijke Indradebie Djwalapersad, de eerste vrouwlijke voorzitter van DNA. De BVD werd verder vorstelijk beloond met vijf regerinsgsposten: Vice-president Pertaap Radhakishun, minister van Buitenlandse Zaken Faried Pierkhan, minister van Financiën Atta Mungra, minister van Openbare Werken Richard Kalloe en minister van Onderwijs, Tjan Gobardhan. De BVD voelde zich al na korte tijd niet meer thuis in de coalitie vanwege het dictatoriale beleid van Wijdenbosch die met name door de instelling van diverse Task Forces de positie van partijministers
verzwakte. Het ging economisch erg slecht in die jaren en er waren allerlei corruptieschandalen rond de
Loonsverhogingen voor ambtenaren en extravagante uitgaven van de regering veroorzaakten sterke prijsstijgingen. Er werden plannen gemaakt om Staatsolie te verkopen om de begrotingstekorten van de overheid te dekken. Dit alles mondde uit in massabetogingen tegen de regering Wijdenbosch. Op 1 juni 1999 nam De
Nationale Assemblee met 27 tegen 14 stemmen een motie van wantrouwen aan. Het een en ander liep met een sisser af omdat er opnieuw twee parlementariërs overliepen.
De motieven van overlopers
Het overlopen van parlementariërs is iets dat door weinig mensen wordt goedgekeurd. Het
verschillend van het overlopen van William Waidoe, die in 2015 overliep van de KTPI naar Pertjajah Luhur en vervolgens in 2019 naar de NDP. Over de motieven van Raymond Sapoen en Sharmila Mansaram die overliepen naar de NDP maak ik me geen illusies.
Het geval van Hindori was een gewetenskwestie. Ideologische overwegingen wogen mee. Het meermalen overlopen van Somohardjo daarentegen was nooit ideologisch gemotiveerd, maar steeds ingegeven door de gangbare machtspolitiek van
politici hebben vroeg geleerd gebruik te maken van hun wippositie tussen de etnische blokken van Creolen en Hindostanen. Overlopen is in dat verband een instrument van machtspolitiek. Het overlopen van Waidoe was ideologisch noch machtspolitiek geïnspireerd. In zijn geval ging het om persoonlijk belang en moeten we denken aan
smeergelden en chantage. De motieven achter de oprichting van de BVD waren vooral financieeleconomisch. Dilip Sardjoe, de bekende groothandelaar en importeur, die een belangrijke financierder was van de VHP, was de grote motor achter de oprichting van de BVD. Na de mislukking van de BVD sloot hij zich aan bij de NDP.
De relatie tussen vertegenwoordiger en vertegenwoordigden
Op maandag 6 juni 2022 spraken de deelnemers aan het rondetafelgesprek bij SetiSRnan ondermeer over het initiatief van de VHP en ABOP om een terugroepwet te maken. De relatie tussen vertegenwoordiger en achterban
Politieke partijen selecteren hun kandidaten voor het Parlement niet op een democratische manier. Er is een democratisch trekort dat wordt veroorzaakt door een systeem van getrapte verkiezingen. In de de meeste traditionele partijen kiezen plaatselijke afdelingen regionale vertegenwoordigers die op hun beurt op het partijcongres mogen stemmen. Bij de NPS bijvoorbeeld zijn dat in totaal 11 stemmen, 1 per afdeling. Afdeling Paramaribo heeft 1 stem net als afdeling Coronie. Deze vorm van “basic democracy” is standaard in Surinaamse politieke partijen (en in landen zoals Pakistan, China, Indonesië). De op deze wijze geselecteerde personen blijken in de
Verwaarlozing van de achterban
De achterban wordt door de politieke partijen verwaarloosd. Men weet dat het in onze politieke cultuur voldoende is als de kandidaat en de volgelingen op elkaar lijken. Religie werkt ook. Met moeilijke ideologische of technische kwesties hoef je niet te komen. Je hoeft je niet te verdiepen in de oplossing van belangentegenstellingen. De mensen blijven toch door dik en dun etnisch stemmen, waarom zou je je vermoeien met het oplossen van problemen?
De achterban, wetende en voelende dat zij wordt
verwaarloosd, neemt een cynische of apathische houding aan. Ze halen pakketten bij alle politieke partijen of hangen vlaggen van alle partijen uit.
Anderen verwachten geschenken, geld, vergunningen, grondbeschikkingen en benoemingen. Ze sluiten zich aan bij de partij
opzicht het meest te bieden lijkt te hebben.
In dit milieu, waarin de relatie vertegenwoordigerachterban niet werkt, zie je daarom ook nooit dat parlementariërs buurtmeetings of districtsvergaderingen bijwonen. De meeste kiezers weten niet wie de mensen zijn op wie ze stemmen. Ze weten niet hoe ze denken en waarvoor ze staan. Als ze maar “op ons lijken…” We kunnen gerust spreken van een disfunctionele relatie tussen politici en achterban. Tegen deze achtergrond is de initiatiefwet van ABOP en VHP een vreselijk ding. Het zal de positie van de politieke elites versterken en de positie van de kiezers verder verzwakken. De kwaliteit van de poltiek zal nog harder achteruit gaan.
Terugroepmacht voor partijbesturen of voor kiezers?
Tijdens het rondetafelgesprek van SetiSRnan zei ik dat een terugroepwet die de kiezers in staat stelt gekozen wetgevers en bestuurders terug te roepen voordat hun officiële termijn verstreken is, een belangrijk onderdeel kan zijn van verbetering
De vraag is: wie hebben de beslissende stem, de politici, de kapitalisten of de kiezers? Als we zeggen dat de soevereine wil van het volk moet gelden, dan kan het haast niet anders dan dat het volk de middelen moet hebben om politici te ontheffen, wanneer die zich misdragen of zich niet houden aan hun verkiezingsbeloften. Terugroepen moet kunnen, maar niet door ondemocratische partijbesturen, maar door de kiezers via vervroegde tussentijdse verkiezingen of een referendum.
Niet alle aanwezigen waren zo enthousiast over dit idee. Er werd gewaarschuwd tegen populisme en tegen stemmingmakerij met valse berichten. Mensen kunnen in de pers beschuldigd en veroordeeld worden en de massa kan tegen hen worden opgejut met het doel ze onder valse voorwendselen van hun post te halen. Wetgevers en
bestuurders zullen zich nog erger dan nu al
In ieder geval is de terugroepwet zoals bedacht door ABOP en VHP geen goede zaak. Zo lang er binnen de politieke partijen geen democratie is mogen de partijbesturen niet de macht krijgen dissidente parlemenatariërs te ontheffen, die zich vanwege hun geweten of hun geloof kritisch opstellen. Als de politieke partijen terugroeprecht willen zullen ze eerst hun leden stemrecht moeten geven. Er moet op zijn
Paramaribo 9 juni 2022
Wim Bakker, voorzitter Platform SetiSRnan
