Mennonieten verbaasd: Niemand heeft ons verteld dat we hier weg moeten

Mennonieten in het Tibiti gebeid in het Para district (foto's: René Gompers)

Mennoniet in Para valt van ene verbazing in de andere

Het duurt even voordat er echt contact is. Eerst wordt geprobeerd in het Duits te communiceren, daarna in het Spaans. Dan verschijnt Peter Petersen. De Mennoniet uit Belize spreekt Spaans en Engels en lijkt zich niet bijzonder druk te maken om de onverwachte bezoekers op het terrein in Para. Hij is bereid te praten. Maar naarmate het gesprek vordert, verandert de

situatie. Petersen krijgt informatie te horen die volgens hem nooit aan zijn groep is verteld.

De grond waarop hij staat, en waarin al zwaar is geïnvesteerd, zou domeingrond zijn. Het gebied heeft een verleden als houtconcessie van Bruynzeel en ligt volgens de bezoekers bovendien in Inheems woon- en leefgebied. En er is meer: er bestaat een deurwaardersexploot waarin de Mennonieten worden gesommeerd het gebied te verlaten. „Nee, dat is ons niet verteld”, zegt hij. „Aan ons is gezegd dat er nog gewerkt wordt aan de toestemming om het land te bewerken. Daar wachten we op.”

                                                                   Mennoniet: Peter Petersen 

De Mennonieten zijn minder verbaasd van de delegatie onder leiding van de NDP-parlementariers Rabin Parmessar en Jennifer Vreedzaam, die maandag

naar Para gingen om het verhaal van de veel besproken mennonieten zelf aan te horen. Ook enkele journalisten zijn mee, evenals beveiligers en milieuactivist Erlan Sleur. Er zijn drie locaties waar Mennonieten actief zijn, maar de tijd is te kort om ze allemaal te bezoeken. Slechts één wordt aangedaan.

De vragen die de delegatie heeft meegenomen zijn talrijk. Waarom zijn de Mennonieten ondanks aanmaningen en het deurwaardersexploot niet vertrokken? Wie heeft hun verteld dat zij zich hier konden vestigen? Met wie hebben zij afspraken gemaakt? En wat is hun uiteindelijk voorgehouden over de duizenden hectaren grond die zij nodig hebben? Petersen loopt niet weg voor de vragen. Integendeel. Hij vertelt zijn verhaal. "Ons is gezegd dat we hier kunnen komen. Dat er land genoeg is voor iedereen.”

                                           

       Parmessar en Vreedzaam in gesprek met Petersen 

De gevolgen van die mededeling zijn voor zijn groep groot geweest. "We hebben alles verkocht in Belize. Onze machines zijn enkele maanden geleden aangekomen. We hebben hier schoongemaakt.” Maar daarna zijn de werkzaamheden stilgelegd. Niet omdat Petersen denkt dat hij definitief weg moet, maar juist omdat hij naar eigen zeggen wacht op toestemming om verder te gaan. "We zijn gestopt met werken omdat er nog toestemming moet komen om verder te gaan. We wachten op de papieren.”

Petersen vertelt dat US$ 150 per hectare wordt betaald. Als alles volgens plan verloopt, heeft zijn groep meer dan 9.000 hectare nodig. Daar moeten op grote schaal maïs en soja worden verbouwd, veevoer worden geproduceerd en vee voor de vleesproductie worden gehouden. En dit is slechts één locatie. Op de twee andere plaatsen waar Mennonieten actief zijn, zou de behoefte aan grond nog veel groter zijn:

drie tot vier keer zoveel.

Parmessar, Vreedzaam en Sleur leggen hem uit dat het gebied niet simpelweg landbouwgrond is die beschikbaar ligt voor wie erin wil investeren. Volgens hun informatie gaat het om domeingrond in een gebied dat eerder voor houtkap aan Bruynzeel was uitgegeven. De houtkap is er al enige tijd stopgezet om het bos gelegenheid te geven zich te herstellen. Daar komt bij dat het terrein binnen Inheems woon- en leefgebied ligt.

Dat laatste maakt de kwestie extra gevoelig. De grondenrechten van Inheemse en Tribale volken behoren al jaren tot de moeilijkste vraagstukken waarmee opeenvolgende regeringen en het parlement worstelen. De delegatie wijst Petersen er bovendien op dat grootschalige agrarische ontwikkeling volgens het overheidsbeleid in daarvoor geschikte gebieden in de kustvlakte moet plaatsvinden en niet zonder meer zo ver het binnenland in.

Voor zowel Mennonieten als bezoekers wordt duidelijk dat hier twee verhalen worden verteld die mijlen

ver van elkaar liggen, zonder enig raakvlak. Aan de ene kant staat een Mennonitische groep die zegt alles in Belize te hebben verkocht, machines naar Suriname heeft verscheept en geld en arbeid in het terrein heeft gestoken, in de veronderstelling dat hier een toekomst kan worden opgebouwd. Aan de andere kant wordt Petersen verteld dat de grond nooit zomaar zijn eigendom kan worden, dat er rechten van anderen in het geding zijn en dat er zelfs een deurwaardersexploot ligt waarin de groep wordt aangezegd te vertrekken.

Volgens Petersen verblijven inmiddels ongeveer dertig Mennonitische gezinnen in Paramaribo. Meer dan honderd andere gezinnen zouden nog naar Suriname moeten komen. Op de vraag van de bezoekers wie de Mennonieten naar Suriname heeft laten halen noemt Petersen de namen: Ruud Soeverein en Lionel Blokland.

Nog vanaf de locatie wordt de telefoon erbij gepakt. Parmessar krijgt contact met Blokland. Het gesprek levert in elk geval één

concrete afspraak op: Blokland zal documenten aan de Assembleeleden verstrekken. Die stukken kunnen cruciaal worden. Ze moeten duidelijk maken welke afspraken er daadwerkelijk zijn gemaakt, welke grond aan de Mennonieten is voorgehouden, wat de betekenis is van de genoemde US$ 150 per hectare en wie bevoegd zou zijn geweest dergelijke toezeggingen te doen.

Wanneer de delegatie het terrein weer verlaat, zijn er meer vragen dan bij aankomst en Petersen wacht nog steeds op zijn papieren. De delegatie zegt dat er een exploot ligt dat hem en de anderen juist gebiedt te vertrekken. 

De bezoekers die dachten de Mennonieten te pakken op illegale activiteiten, keren in de late middag, zelf verrast, verbaasd en met een leeg gevoel terug naar Paramaribo.