• maandag 23 November 2026
  • Het laatste nieuws uit Suriname
Zorg moet niet stoppen waar de weg ophoudt

Zorg moet niet stoppen waar de weg ophoudt

| starnieuws | Door: Redactie

Wat een malariavrij Suriname ons kan leren over de toekomst van onze gezondheidszorg

Deze week vieren wij 51 jaar Srefidensi. Zo’n moment nodigt uit om terug te kijken naar wat wij als land hebben opgebouwd, maar ook naar wat wij onderweg over onszelf hebben geleerd.

In onze gezondheidszorg hebben wij iets bereikt waar wij te weinig bij stilstaan. Suriname heeft de lokale overdracht van malaria beëindigd. Het laatste lokaal overgedragen geval werd in 2021 geregistreerd. Nadat ons land meerdere jaren
had kunnen aantonen dat die overdracht was onderbroken, volgde op 30 juni 2025 de certificering door de Wereldgezondheidsorganisatie. Suriname werd daarmee het eerste land in het Amazonegebied dat als malariavrij werd gecertificeerd.

Dat resultaat is reden voor trots. Maar er zit ook een grotere les in. Een van onze belangrijkste successen in de gezondheidszorg werd juist bereikt in gebieden waar zorg het moeilijkst te organiseren is.
Wij hebben malaria niet uit het binnenland gekregen door het binnenland naar Paramaribo te verplaatsen. Wij hebben de zorg anders georganiseerd.

Daar ligt een belangrijke les voor Human Resources for Health (HRH). Bij personeelsplanning kijken wij vaak eerst naar aantallen: hoeveel artsen, verpleegkundigen en specialisten hebben wij en hoeveel moeten wij er nog opleiden? Dat zijn noodzakelijke vragen, maar niet de enige. Minstens zo belangrijk is de vraag: hoe organiseren wij de mensen die wij al hebben?

Schaarste wordt extra kostbaar
wanneer wij schaarse mensen te kleinschalig organiseren. Een specialist wiens deskundigheid alleen beschikbaar is wanneer iedere patiënt fysiek tegenover hem zit, heeft een ander bereik dan dezelfde specialist binnen een goed georganiseerd netwerk. Een zorgprofessional die geïsoleerd werkt, kan minder betekenen dan wanneer ondersteuning, duidelijke verantwoordelijkheden, betrouwbare informatie en een goed functionerende verwijzingsketen beschikbaar zijn.

Dat betekent niet dat iedereen alles moet kunnen. Bevoegdheden en verantwoordelijkheden moeten helder blijven. Maar een land met onze bevolkingsomvang en geografie kan zich niet permitteren om iedere deskundigheid overal permanent te dupliceren. Zorg op afstand kan daarom onderdeel zijn van goed HRH-beleid: niet als vervanging van mensen, maar als manier om schaarse deskundigheid verder te laten reiken.

Daar komt digitalisering in beeld. Digitalisering mag niet worden teruggebracht tot een elektronisch patiëntendossier. De patiënt doorloopt geen dossier; hij doorloopt een zorgketen. Hij gaat van het eerste contact naar onderzoek, eventueel naar een specialist,
krijgt geneesmiddelen en komt terug voor controle. Ergens in diezelfde keten moet worden vastgesteld wie voor welke zorg betaalt. Wanneer die onderdelen niet met elkaar communiceren, blijven wij digitaal versnipperd.
Een digitaal consult met een analoge financieringsketen is maar halve modernisering.

Een modern zorgstelsel moet medische informatie, verwijzing, onderzoek, behandeling, geneesmiddelen, declaratie, betaling en verantwoording beter met elkaar verbinden. Dan kan een zorgverlener zien wat eerder is gedaan, kan onnodige herhaling worden beperkt en kan sneller worden vastgesteld welke zorg is geleverd, wat die kost en of er correct is betaald.

Dat is voor mij de echte waarde van zorgdigitalisering: niet computers met elkaar verbinden, maar zorg. Daarbij zijn data essentieel. Zonder betrouwbare informatie kunnen wij moeilijk bepalen waar de zorgvraag groeit, waar personeel schaars wordt, welke voorzieningen onder druk staan en waar onze middelen het meeste effect hebben. Data zijn daarom geen administratieve luxe. Data zijn infrastructuur.
/>
Ook financiering is meer dan het betalen van rekeningen. De manier waarop wij betalen, beïnvloedt welk gedrag een zorgstelsel stimuleert. Betalen wij alleen wanneer iemand ziek is, of investeren wij voldoende in preventie? Kunnen wij zien of onderzoeken onnodig worden herhaald? Wordt een zorgverlener tijdig betaald voor correct geleverde zorg? En kunnen verzekeraars en de overheid vroeg genoeg zien waar uitgaven oplopen en waarom?
Dat zijn geen boekhoudkundige vragen. Dat zijn beleidsvragen.

Misschien is de belangrijkste les uit de bestrijding van malaria uiteindelijk continuïteit. De strijd duurde tientallen jaren en liep door verschillende regeringen, bestuurders en internationale samenwerkingsverbanden heen. De aanpak veranderde wanneer dat nodig was, maar het doel bleef bestaan.

Goed beleid hoeft niet eeuwig te blijven bestaan, maar wat aantoonbaar werkt, moet niet telkens opnieuw hoeven te beginnen omdat er een andere bestuurder is gekomen. Institutionele ontwikkeling betekent kennis vasthouden, resultaten meten en verder bouwen.
/>
Dat past voor mij ook bij Srefidensi. Onafhankelijkheid betekent niet dat wij alles alleen moeten doen. Het betekent wel dat wij onze eigen problemen goed moeten definiëren, oplossingen moeten kiezen die bij Suriname passen en goede keuzes lang genoeg moeten volhouden om resultaat te zien.

Wij zullen altijd grenzen hebben op het gebied van geld, personeel en infrastructuur. Juist daarom moeten wij slimmer organiseren wat wij wél hebben.

Suriname heeft met de bestrijding van malaria bewezen dat grote afstanden niet automatisch onoverbrugbaar hoeven te zijn. Diezelfde denkwijze kunnen wij breder toepassen: mensen beter inzetten, kennis verder laten reiken, informatie verbinden en financiering transparanter organiseren.
Want waar de weg ophoudt, hoeft onze gezondheidszorg dat niet te doen. Daar moet zij juist verder kunnen gaan.

Rick Kromodihardjo

| starnieuws | Door: Redactie