Discipline bij uitvoering staatsbegroting 2026

Na bijkans een maand van delibereren in 's lands vergaderzaal is de begroting voor het dienstjaar 2026 goedgekeurd. Tussen het oeverloze gesteggel van coalitie en oppositie waren er wel enkele kwalitatief inhoudelijke bijdragen van de DNA-leden. De klassieke staatsbegroting is binnen de democratische rechtsstaat altijd een belangrijk instrument voor beleidsimplementatie. De uitvoering zal ongetwijfeld gepaard moeten gaan met een zekere mate van prudent beleid. Er zal nauwlettend een en ander moeten worden aangepakt om inflatie, stijging van de wisselkoers en andere schokken binnen de economie te voorkomen. Alle uitgaven in de publieke sector moeten passen binnen het kader van de begroting. Beleidsmakers die het aandurven uitgaven te doen buiten de begroting, riskeren strafrechtelijke vervolging.

De huidige regering zit ondertussen al een jaar in het zadel en hier en daar worden de beleidslijnen uitgezet. Bij het bespreken van het beleid is het soms onvermijdelijk om te verwijzen naar de vorige regering, maar tussen de bedrijven door wordt daarvan politiek misbruik gemaakt door leden van de coalitie om de oppositie zwart neer te zetten. De pleidooien worden hierdoor beleids- en ontwikkelingstechnisch niet altijd zuiver, rationeel en correct gehouden.

De goedgekeurde begroting biedt nu enige handvatten om te worden vertaald naar concrete en tastbare ontwikkelingsdoelen. Veel zal afhangen van de uitvoeringscapaciteit op de diverse ministeries en de politieke bereidheid tot collectieve samenwerking om te komen tot nationale ontwikkeling. Vaak zien we dat men, vanwege een

overdaad aan geïsoleerd denken en tunnelvisie, uit is op enge partijpolitieke belangen en daarbij het nationaal belang totaal uit het oog verliest. Het onnodige ellebogenwerk moet daarom achterwege worden gelaten. Met een zuivere, transparante intentie en politieke bereidwilligheid kan er heel veel worden bereikt. Als mensen zich daadwerkelijk betrokken voelen bij het beleid en de motivatie goed is, hoeft het werk niet zo gecompliceerd te zijn.

Vanwege een financieringstekort zal niet alles direct uitgevoerd kunnen worden, maar men moet de juiste prioriteiten stellen en zaken voortvarend aanpakken. President Jennifer Simons heeft in haar slotpleidooi tijdens de jongste begrotingsbehandeling in niet mis te verstane bewoordingen in het parlement aangegeven dat de financiële middelen niet ruimschoots aanwezig zijn. Juist daarom zal de overheid de nodige stappen moeten zetten om de inkomstenbasis van de Staat te verruimen. Hiertoe zal het fiscale apparaat, zowel qua personeel als materieel, moeten worden gemoderniseerd. Er moeten belastingen worden geïnd

uit de informele sector. Vanwege de gigantische investeringen in de offshoreactiviteiten kunnen nu al veel meer inkomstenbelastingen worden geïnd bij de toeleveringsbedrijven. Voorts moet de Belastingdienst adequaat worden toegerust voor een toekomstige efficiënte inning van belastingmiddelen in de veelbelovende offshore olie- en gassector. Een ruimere inkomstenbasis van de overheid zal ongetwijfeld resulteren in een bredere maatschappelijke ontwikkeling. Hieruit vloeien dan sociale cohesie en economische vooruitgang voort.

De ministeries moeten, in het kader van de goedgekeurde begroting, de lopende projecten afronden en andere ontwikkelingsactiviteiten opstarten. Middels de juiste evaluatie en de daaruit voortvloeiende monitoring zal men een totaalbeeld en overzicht krijgen van wat concreet gedaan moet worden. De beschikbare financiële middelen zijn nog steeds niet voor het oprapen, maar met een juiste toepassing van de begroting en de nodige begrotingswijzigingen kunnen veel ontwikkelingsdoelen worden gerealiseerd. Het vereist wel een strakke begrotingsdiscipline en een adequaat beleidsbewakingsmechanisme.

Ettiré Patra