Borger Breeveld herdenken mag, maar niet zonder waarheid (OPINIE)

(Door K. Ramdhan) – Suriname heeft het recht Borger Breeveld te herdenken. Hij was een markant cultuurdrager, een gezicht van ‘Wan Pipel’ en voor velen een stem van betekenis in film en media. Maar wie hem publiekelijk eert, moet meer doen dan mooie woorden spreken. Een eerbetoon dat de politieke context weglaat, wordt al snel selectief geheugen.

Dat is de kern van het bezwaar. Breeveld was niet alleen kunstenaar; hij was ook jarenlang woordvoerder van wijlen Desi Bouterse. Daarmee was hij verbonden aan een machtsstructuur die in de Surinaamse geschiedenis niet losstaat van aantasting van democratische normen en politieke controverse. Dat gegeven verdwijnt niet omdat iemand komt te overlijden. Een samenleving die haar verleden serieus neemt, moet beide kanten durven zien: de culturele verdienste én de politieke verstrengeling.

Juist daarom wringt de keuze voor een nationale, bijna staatswaardige herdenking. De combinatie van een ceremonie in de Congreshal en een

openbare vertoning van ‘Wan Pipel’ op het Onafhankelijkheidsplein geeft het eerbetoon een symbolische lading die verder gaat dan rouw alleen. ‘Wan Pipel’ staat voor identiteit, eenheid en Surinaamse zelfverbeelding. Wie die film inzet om Breeveld te eren, moet beseffen dat symboliek geen vrijbrief is voor morele vereenvoudiging.

Herdenken is iets anders dan vergoelijken. Een volwassen publieke cultuur canoniseert niet gemakshalve. Zij erkent dat mensen tegelijkertijd betekenisvol en omstreden kunnen zijn. Dat geldt hier des te meer. Breeveld verdient herinnering als acteur en cultureel figuur, maar een waardige herdenking vraagt ook om historische volledigheid. Zijn politieke betrokkenheid mag niet worden weggelaten wanneer diezelfde betrokkenheid onderdeel is van zijn publieke betekenis.

Daarom is de vraag niet of hij herdacht mag worden. Natuurlijk wel. De vraag is of Suriname de moed heeft om hem te herdenken zonder de schaduwzijde te verzwijgen. Een eerbetoon dat uitsluitend de culturele verdiensten belicht en de politieke context

onbesproken laat, kan de indruk wekken van een al te eenzijdige rehabilitatie.

Als Suriname zijn publieke geheugen serieus neemt, dan moet het ruimte laten voor complexiteit. Niet alles wat waardevol is, is probleemloos. Niet alles wat omstreden is, moet worden uitgewist. Juist in die spanning ligt volwassen herinneringscultuur. Zonder die eerlijkheid dreigt herdenking haar kritische betekenis te verliezen en plaats te maken voor een te gladgestreken beeld van het verleden.

K. (Chinta) Ramdhan