• zaterdag 12 September 2026
  • Het laatste nieuws uit Suriname
'Alles veranderde': De menselijke tol van 25 jaar Amerikaanse oorlogen

'Alles veranderde': De menselijke tol van 25 jaar Amerikaanse oorlogen

| starnieuws | Door: Redactie

en Iraaks meisje houdt haar zusje vast terwijl ze wacht tot haar moeder eten komt brengen dat ze aan het kopen is; Basra, 29 maart 2003. (Foto: Reuters) Aaneengesloten oorlogen die na 9/11 werden gestart, hebben minstens 4,5 miljoen mensen gedood en meer dan 38 miljoen anderen ontheemd. Het is inmiddels 25 jaar geleden dat 19 al-Qaeda kapers vier commerciële vliegtuigen kaapten en die in het World Trade Center en het Pentagon vlogen, waarbij bijna 3.000 mensen omkwamen.

Wat daarop volgde
waren een reeks door de VS geleide oorlogen die het buitenlandse beleid van Washington voor een generatie vormgaven. Sinds 2001 hebben Amerikaanse troepen elk jaar in een land ergens ter wereld bombardementen uitgevoerd, wat het leven van miljoenen verwoestte.

“Alles veranderde,” vertelde Omar*, een Iraakse student ten tijde van de invasie van Irak in 2003 aan Al Jazeera, en herinnerde zich hoe de oorlog werd gevoerd op basis van de valse bewering dat het land massavernietigingswapens bezat.

‘Oorlog tegen terreur’: 4,5 miljoen doden

Minder dan een maand na 9/11 viel de VS Afghanistan binnen en lanceerde wat president George W. Bush noemde de “War on Terror” – een reeks schijnbaar eindeloze oorlogen en militaire campagnes in Afghanistan, Irak en landen verspreid over het Midden-Oosten, Zuid-Azië en Afrika.

Volgens het Cost of War-project van het Watson Institute aan Brown University zijn sinds 2001 door de VS geleide oorlogen

direct of indirect verantwoordelijk voor naar schatting 4,5 tot 4,7 miljoen doden – inclusief ongeveer 940.000 directe oorlogsdoden en 3,6 tot 3,8 miljoen indirecte doden door ziekte, ondervoeding en gezondheidscomplicaties.


Door de VS geleide oorlogen sinds 2001 hebben naar schatting 4,5 tot 4,7 miljoen mensen het leven gekost, direct en indirect.
Afghanistan: 176.000 directe oorlogsdoden
Op 7 oktober 2001 lanceerde de VS Operation Enduring Freedom. De Taliban viel binnen enkele weken, maar de oorlog duurde bijna 20 jaar en overspande vier Amerikaanse presidenten – de langste oorlog in de Amerikaanse geschiedenis.

Ongeveer 176.000 mensen stierven direct door de oorlog, volgens een analyse van het Costs of War-project. Daarnaast eisten honger, ziekte en onbehandelde verwondingen honderden duizenden levens.

De voedselonzekerheid steeg van 62 procent vóór de oorlog naar 92 procent erna, en niet-ontplofte munitie en landmijnen blijven burgers verwonden en doden.


Op deze foto van 28 januari 2012 patrouilleren
Amerikaanse militairen, die deel uitmaken van de door de NAVO geleide International Security Assistance Force (ISAF), ten westen van Kabul, Afghanistan. (Foto: AP)
In 2021 heroverden de Taliban de macht in Afghanistan.

Irak: 315.000 directe oorlogsdoden
Minder dan twee jaar later, op 19 maart 2003, begon de Amerikaanse invasie van Irak.

Omar was 18 jaar oud toen de oorlog in Irak begon. “We herinneren ons de geluiden van de bommen; we waren erg bang,” zei hij tegen Al Jazeera.

Omar herinnert zich hoe sommige vrienden toch gingen kijken wat er gebeurde toen de oorlog Baghdad bereikte, ondanks de waarschuwingen dat het te gevaarlijk was. “Ik zei tegen hen, waarom ga je?” zegt hij. “Toen gingen ze, en ze kwamen niet terug. Het is heel triest als we daaraan terugdenken.”

Luchtcampagnes en drone-oorlogen

Naast de grondoorlogen voerde de VS grotendeels ongekende lucht- en dronecampagnes uit in Pakistan,

Jemen, Somalië, Afghanistan en tegen ISIL in Irak en Syrië.


Sinds de aanslagen van 11 september hebben de VS onder vier presidenten drie grootschalige oorlogen gevoerd en ten minste tien landen gebombardeerd.
Sinds 2004 registreerde het Bureau of Investigative Journalism:
- 423 Amerikaanse aanvallen in Pakistan, met naar schatting 2.499–4.001 doden, waaronder 424–966 burgers;
- In Jemen minstens 186 aanvallen en invallen, met minstens 853 doden, waaronder 158 burgers;
- In Somalië tussen 2001 en 2016 19–23 aanvallen, met 188–276 doden;
- In 2011, tijdens het neerslaan van protesten in Libië onder Muammar Gaddafi, leidde de VS samen met de NAVO een luchtcampagne onder een VN-mandaat om burgers te beschermen. In zeven maanden werden bijna 9.700 aanvallen uitgevoerd voordat Gaddafi werd gevangen genomen en gedood door rebellen, aldus Amnesty International.
- In 2014 leidde de VS de campagne 'Operation Inherent Resolve', tegen ISIL in Irak en Syrië, met een zware
lucht- en grondaanpak waarbij tienduizenden bommen werden ingezet.

- In 2018 was de vernietiging en het verlies aan levens aanzienlijk. Terwijl officials 1.417 burgerdoden erkenden, schat Airwars, een Londens non-profit dat burgerdoden door militaire operaties volgt, het werkelijke aantal tussen 8.264 en 13.360.


Mensen komen bijeen tijdens de massabegrafenis van personen die volgens activisten zijn gedood door troepen die trouw zijn aan de Syrische president Bashar al-Assad, in Artouz, nabij Damascus, op 1 augustus 2012. (Foto: Reuters)
Meer dan 38 miljoen ontheemden

Het Costs of War-project schat dat meer dan 38 miljoen mensen in Afghanistan, Irak, Pakistan, Jemen, Somalië, de Filipijnen, Libië en Syrië door de post-9/11 oorlogen ontheemd zijn geraakt, binnen hun eigen land of daarbuiten.

Meer dan twee decennia later worden mensen nog steeds gedwongen hun huizen te verlaten.


Oorlogen onder leiding van de Verenigde Staten na 9/11 hebben miljoenen mensen in het buitenland of in eigen
land ontheemd – meer dan enig ander conflict sinds het begin van de twintigste eeuw.
Vorig jaar dwongen Iran en Pakistan ongeveer 2,9 miljoen Afghanen terug over de grens. In Irak zijn er nog steeds meer dan een miljoen ontheemden, twee decennia na de invasie.

Ayesha*, een 40-jarige Afghaanse moeder, heeft een groot deel van haar leven doorgebracht met verhuizen tussen Afghanistan en Iran door herhaalde ontheemding. Haar familie vluchtte voor het eerst in 1994 uit Afghanistan, keerde terug in 2000, en vluchtte opnieuw in 2002 na de Amerikaanse invasie. Na 11 jaar in Iran te hebben gewoond, werden zij en haar kinderen uitgezet en moesten ze terugkeren naar Afghanistan.

“Ik ging en kwam vaak terug. Deze laatste keer waren we er 11 jaar – maar toen werden we door de Iraniërs uitgezet en mijn kinderen werden van school gestuurd,” zei Ayesha.

Impact op Amerikaanse veteranen
Meer
dan 800.000 Amerikaanse troepen dienden in Afghanistan, waar ongeveer 2.500 werden gedood en 20.000 gewond raakten voordat de laatste Amerikaanse troepen zich in 2021 terugtrokken. In de VS, het VK en bij geallieerde troepen kwamen bijna 3.500 coalitieleden om het leven en raakten meer dan 23.500 gewond.

Volgens het Defense Casualty Analysis System kwamen 3.481 Amerikaanse militairen om bij de oorlog in Irak, en raakten meer dan 31.000 gewond.

De langdurige kosten zijn eveneens enorm. Het Costs of War-project schat dat de zorg voor post-9/11 veteranen in de VS tegen 2050 tussen de 2,2 biljoen en 2,5 biljoen zal kosten, waarvan veel nog onbetaald is. Veel veteranen kampen nog steeds met een mentale gezondheidscrisis.

“Vier keer zoveel Amerikaanse militairen en veteranen pleegden zelfmoord als er in gevechten omkwamen tijdens de post-9/11 oorlogen,” aldus Stephanie Savell, directeur van het Costs of War-project.

“Er keren mensen terug met
hogere percentages PTSS en traumatische verwondingen die vervolgens vaker worden uitgezonden dan vroeger. Je ziet dus echt... de kosten van oorlog, zelfs onder veteranen en militairen, gedragen door bepaalde segmenten van de bevolking in plaats van door de bevolking als geheel.”

Oorlogen voor altijd: $8 biljoen en oplopend

De Verenigde Staten hebben naar schatting 5,8 biljoen uitgegeven aan twee decennia oorlog, met nog eens 2,2  biljoen gereserveerd voor veteranenzorg in de komende decennia – wat de totale kosten op minstens $8 biljoen brengt.

Tegen 2030 zal de VS evenveel hebben uitgegeven aan rente als aan de gevechten zelf, een schuld waar de huidige generatie onder de 25 jaar aan mee zal betalen.



Peilingen tonen aan dat Amerikanen weinig zin hebben in oorlogen van agressie in het buitenland, en de huidige oorlog in Iran is bij het publiek diep impopulair.

Savell zegt dat sommigen die op Trump
stemden dat deels deden omdat hij beloofde "eeuwige oorlogen" te beëindigen en sprak over vrede, maar "dat is zeker het tegenovergestelde geweest sinds hij aantrad," met intensievere luchtaanvallen in Somalië en Jemen, versoepelde inzetregels en minder bescherming voor burgers.

“Los nog van het beginnen van deze oorlog in Iran, de botenaanvallen in het Caribisch gebied... overal intensifieert hij het geweld van de VS.”

*De namen Omar en Ayesha zijn gefingeerd voor privacy. *

| starnieuws | Door: Redactie