Keti Koti en de VN: een excuus zonder vervolg is een lege geste

Op 1 juli herdenken wij Keti Koti: honderddrieënzestig jaar nadat in 1863 de ketenen formeel werden doorgesneden. Dit jaar weegt die herdenking zwaarder. Op 25 maart 2026 nam de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, op initiatief van Ghana’s president John Dramani Mahama, een resolutie aan die de trans-Atlantische slavenhandel uitroept tot de zwaarste misdaad tegen de menselijkheid die de geschiedenis kent. Uitslag: 123 voor, 3 tegen, 52 onthoudingen. Suriname stemde vóór, samen met alle CARICOM-lidstaten.

Voor een land waarvan de bodem nog de littekens draagt van de plantages en waarvan de Marrongemeenschappen de ongebroken geest van verzet belichamen, was die stem geen formaliteit maar een morele plicht. Dat Ghana dit pleidooi aanvoert, onderstreept de geschiedenis die wij delen.

De opstelling van de voormalige koloniale machten is veelzeggend. Nederland – het enige Europese land dat formeel excuses heeft aangeboden – onthield zich, samen met

heel de EU en het Verenigd Koninkrijk. Minister Berendsen van buitenlandse zaken voerde juridische bezwaren aan: een hiërarchie tussen misdrijven tegen de menselijkheid, internationaal recht met terugwerkende kracht, en de deur naar afdwingbare herstelbetalingen. Op zichzelf geen onzinnige overwegingen; recht vraagt precisie. Maar precisie mag geen schuilplaats worden voor onwil.

In de Nederlandse Tweede Kamer overheerste teleurstelling, niet in de laatste plaats omdat dit standpunt werd bepaald zonder overleg met de Caribische delen van het Koninkrijk. Een uitgebreide brief is toegezegd na het zomerreces. Eén vaststelling laat mij niet los: een excuus zonder vervolg is een lege geste. Spijt die zich niet vertaalt in handelen, is welbespraakte stilte. Premier Rutte zei het zelf: excuses zijn geen punt, maar een komma. Kom maar op! zou ik zeggen.

Deze VN-resolutie is niet-bindend, maar haar morele kracht is niet te onderschatten. Zij roept op tot herstelrecht, formele

excuses, teruggave van cultureel erfgoed en garanties van niet-herhaling, in lijn met het CARICOM-tienpuntenplan dat Suriname al jaren onderschrijft. De wereld beweegt mee: in juni 2026 onderschreven in Accra, Ghana tachtig landen, met Barbados’ premier Mia Mottley voorop, een negentienpuntenkader voor herstelrecht: zoals compensatie, schuldverlichting en hervorming van internationale instellingen.

Moeten wij die dit toejuichen? Natuurlijk ja. De morele logica is onaantastbaar: wie wint bij onrecht, draagt verantwoordelijkheid voor herstel, ook generaties later. Maar het beginsel vertaalt zich alleen in resultaat door moreel leiderschap én vakmanschap: heldere doelen, verifieerbare besteding, partnerschap in plaats van confrontatie. Reparaties geboren uit verwijt verbranden zichzelf. Reparaties gebouwd op gedeelde verantwoordelijkheid kunnen generaties dragen.

Eén waarschuwing wil ik hier niet onbenoemd laten. In mijn vorige functie wees ik er namens onze regering steeds op dat het herstelrechtdebat nooit mag verzanden in een wedstrijdje wie het meest heeft geleden. Suriname

is immers gevormd door tot slaaf gemaakte Afrikanen, door Chinese- Hindostaanse- en Javaanse contractarbeiders (onder een ander maar even hardvochtig koloniaal regime), door Joodse- en Libanese handelaren en door de Inheemse volken op wier grond dit alles zich voltrok zonder dat hun toestemming ooit werd gevraagd. Ieder van ons draagt eigen littekens. Geen daarvan wint het van een ander in een rangorde van pijn. Wie dat probeert, breekt precies de eenheid die herstelrecht zou moeten dienen.

Een huis dat door vele handen is gebouwd, herstel je niet door alleen de voordeur te repareren terwijl de fundering elders blijft scheuren. Reparaties die Suriname bereiken, moeten de hele natie ten goede komen en worden besteed aan de verdere opbouw van het land. Bestedingen in bijvoorbeeld onderwijs, infrastructuur, sterke instituties en gezondheidszorg. Niet aan uitkeringen die de ene gemeenschap tegen de andere kunnen uitspelen. Herstelrecht dat verdeelt, is geen herstel;

het is een nieuwe wond op een oude.

Laat Keti Koti dit jaar dus niet alleen een blik terug zijn, maar een kompas vooruit.

Aan onze regering: formuleer, vóór het Kamerdebat aan Nederlandse zijde, een eigen Surinaamse positie over hoe toekomstige reparatie gelden binnen onze grenzen worden verdeeld en besteed. Geen vrijblijvend gebaar, maar een nationale afspraak boven de partijpolitiek. Aan Nederland: erkenning die zich niet vertaalt in daden, is geen erkenning, maar uitstel.

De ketenen werden in 1863 op papier doorgesneden. De vraag is niet langer of de Nederlandse regering, het Koningshuis of de rest van de wereld erkent wat is aangericht want die erkenning groeit zienderogen. De vraag is of wij, Surinamers van velerlei herkomst, het herstel dat komt, samen ontvangen, samen beheren, en samen laten landen in de toekomst van ons Suriname.

Over de auteur

Rajendre Khargi was van 2021 tot 2025 Ambassadeur van Suriname in Nederland, mede geaccrediteerd in het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, Noorwegen, Zweden en Finland. Hij is thans actief als strategisch adviseur op het snijvlak van good-governance, diplomatie, energiebeleid en Caribische- en Surinaamse geopolitiek. Zijn werk wordt gedragen door het motto “Born in Suriname, Serving the World.”

DISCLAIMER

Een columnist schrijft op eigen titel en onder eigen verantwoordelijkheid. Chronos Times is niet aansprakelijk voor de inhoud, standpunten of interpretaties in een column. Chronos Times erkent de auteursrechten van de columnist op de inhoud van de betreffende column. Verzoeken tot verwijdering van een column kunnen niet door Chronos Times worden gehonoreerd op grond van auteursrechten; eventuele geschillen dienen met de columnist te worden afgehandeld. Deze column geeft uitsluitend de mening van de columnist weer en niet die van de redactie. De tekst is bedoeld ter discussie en opinievorming. Redactie Chronos