Investeringswet meer dan lokmiddel kapitaal: Gebruik olie als motor voor bredere ontwikkeling

De concept-Investeringswet en de concept-Wet Suriname Investment and Trade Agency (SITA) vormen een belangrijke stap in de modernisering van het Surinaamse investeringsbeleid. Toch dreigt Suriname volgens een nieuwe beleidsanalyse een historische kans mis te lopen als de wetgeving zich uitsluitend richt op het aantrekken van investeerders. De echte uitdaging is volgens de auteur niet hoeveel investeringen het land weet binnen te halen, maar hoe die investeringen worden omgezet in duurzame economische ontwikkeling, innovatie en een sterker Surinaams bedrijfsleven.

Dat stelt Vincent Roep in de 72 pagina's tellende beleidsanalyse Investeren in Duurzame Ontwikkeling, waarin hij beide wetsvoorstellen beoordeelt aan de hand van internationale ervaringen en ontwikkelingsmodellen. De analyse verschijnt op een moment waarop Suriname zich voorbereidt op de verwachte toestroom van miljardeninvesteringen in de offshore olie- en gassector. Volgens de auteur maakt juist die ontwikkeling het noodzakelijk om verder te kijken dan alleen een aantrekkelijk investeringsklimaat.

De analyse concludeert dat de wetsvoorstellen een degelijk juridisch fundament leggen. Ze vergroten de rechtszekerheid voor investeerders, moderniseren het investeringsbeleid en voorzien in de oprichting van één centraal investerings- en handelsagentschap: de Suriname Investment and Trade Agency (SITA). Ook is positief dat zowel binnenlandse als buitenlandse investeerders onder de wet vallen en dat wordt aangesloten bij internationaal aanvaarde uitgangspunten voor modern investeringsbeleid.

Volgens Roep is daarmee echter nog niet gegarandeerd dat Suriname er als samenleving beter van wordt. Internationale ervaringen laten zien dat landen met grote natuurlijke rijkdommen lang niet altijd duurzame welvaart creëren. De omvang van investeringen is volgens hem minder belangrijk dan de vraag of die leiden tot innovatie, kennisoverdracht, werkgelegenheid, hogere productiviteit en economische diversificatie.

Niet beperkt benaderen

In de analyse wordt daarom gewaarschuwd voor een te beperkte benadering van investeringsbeleid. De conceptwet is volgens de auteur vooral geschreven vanuit het perspectief van de investeerder. Er is veel aandacht voor rechtsbescherming, gelijke behandeling, investeringsfaciliteiten en de repatriëring van kapitaal, maar veel minder voor de maatschappelijke opbrengsten die investeringen zouden moeten opleveren. Zo ontbreken volgens de analyse expliciete koppelingen met innovatie, kennisontwikkeling, versterking van Surinaamse ondernemingen, onderwijs en de toekomstige Local Content Policy.

Juist dat laatste acht de auteur van groot belang. De verwachte ontwikkeling van de offshore olie- en gassector biedt volgens hem een unieke kans om de economie structureel te versterken. Daarbij moet de olie-industrie niet het einddoel zijn, maar een katalysator voor bredere

economische ontwikkeling. Investeringen zouden moeten bijdragen aan de groei van Surinaamse bedrijven, de ontwikkeling van lokale toeleveranciers, technologische vooruitgang en de opleiding van vakmensen.

Ook de voorgestelde Suriname Investment and Trade Agency krijgt in de analyse ruime aandacht. Volgens Roep kan SITA uitgroeien tot veel meer dan een loket waar investeerders vergunningen regelen. De organisatie zou zich moeten ontwikkelen tot een strategisch ontwikkelingsagentschap dat investeringen actief verbindt met exportontwikkeling, ondernemerschap, innovatie en economische diversificatie. Daarmee zou SITA een centrale rol kunnen spelen bij de economische transformatie van Suriname.

Een belangrijk aandachtspunt is volgens de analyse de positie van kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's). Zonder aanvullend beleid bestaat het risico dat vooral grote buitenlandse bedrijven profiteren van de nieuwe investeringsmogelijkheden, terwijl Surinaamse ondernemers slechts beperkt deelnemen aan de economische groei. Daarom wordt aanbevolen om de Investeringswet nadrukkelijk te koppelen aan beleid dat lokale bedrijven ondersteunt bij innovatie, kwaliteitsverbetering, exportontwikkeling en deelname aan internationale waardeketens.

Strategische aanbevelingen

Ook fiscale stimulansen verdienen volgens de auteur een kritische benadering. Belastingvoordelen kunnen investeringen aantrekkelijker maken, maar internationale organisaties zoals de Wereldbank, de OESO en UNCTAD wijzen er al jaren op dat dergelijke faciliteiten alleen effectief zijn wanneer zij transparant zijn, aan duidelijke beleidsdoelen worden gekoppeld en periodiek worden geëvalueerd. Politieke stabiliteit, goed bestuur, rechtszekerheid en kwalitatieve overheidsdienstverlening blijken in de praktijk vaak minstens zo belangrijk voor investeerders als belastingvoordelen.

De beleidsanalyse bevat uiteindelijk tien strategische aanbevelingen. Zo wordt geadviseerd duurzame economische ontwikkeling expliciet als doel van de Investeringswet op te nemen, investeringsbeleid structureel te verbinden met de toekomstige Local Content Policy en SITA uit te bouwen tot een strategisch ontwikkelingsagentschap. Daarnaast pleit de auteur voor meer investeringen in onderwijs, beroepsopleidingen en menselijk kapitaal, een sterkere positie voor Surinaamse KMO's en een nationaal monitorings- en evaluatiekader waarmee de maatschappelijke effecten van investeringen kunnen worden gevolgd.
De kernboodschap van de analyse is dat investeringsbeleid niet uitsluitend moet worden beoordeeld op het aantal buitenlandse investeerders dat naar Suriname komt. Het uiteindelijke succes zal afhangen van de mate waarin investeringen bijdragen aan hogere productiviteit, innovatie, sterkere Surinaamse ondernemingen en duurzame welvaart voor de bevolking. De offshore olie- en gasontwikkeling biedt daarvoor volgens de auteur een unieke kans, mits de juiste beleidskeuzes nu worden gemaakt.

KKF ondernemersavond

De beleidsanalyse verschijnt daags vóór een interactieve ondernemersavond die de Kamer van Koophandel en Fabrieken (KKF) vanavond houdt over de concept-Investeringswet en de Wet SITA. Ondernemers, investeerders, brancheorganisaties en andere belanghebbenden krijgen daarbij de gelegenheid om de voorgestelde wetgeving te bespreken en aandachtspunten aan te dragen. Op de agenda staan onder meer een toelichting op de nieuwe Investeringswet, de rol en taken van SITA, de kansen voor ondernemers en investeerders, de voor- en nadelen van de wetsvoorstellen en een vraag- en antwoordsessie.

De KKF wil met de bijeenkomst bijdragen aan een breed gedragen en toekomstbestendige investeringswet.

U kunt de analyse hier downloaden. 

Documenten: analyse_investeringswet_en_SITA_1.0_.pdf