Hugo Essed vreest politieke invloed op rechtspraak door hervormingsvoorstellen

Advocaat Hugo Essed heeft ernstige bedenkingen bij de voorgestelde hervormingen van de rechterlijke macht in Suriname. Vooral het plan om rechters van een toekomstige derde rechtsinstantie niet tot hun pensioen te benoemen, baart hem zorgen. Volgens Essed ontstaat daarmee het risico dat politieke belangen rechtstreeks invloed krijgen op de rechtspraak.

In een interview met ABC Actueel reageerde Essed op de zorgen die president van het Hof van Justitie, Iwan Rasoelbaks, heeft geuit over de wetsvoorstellen die door individuele leden van De Nationale Assemblée (DNA) zijn ingediend.

Volgens de advocaat worden de voorstellen gepresenteerd als maatregelen om de rechterlijke macht te moderniseren en te versterken, terwijl bepaalde onderdelen volgens hem juist het tegenovergestelde kunnen bereiken.

Derde rechtsinstantie noodzakelijk Essed benadrukt dat hij voorstander is van de invoering van een derde rechtsinstantie in Suriname. Momenteel kunnen rechtszaken na behandeling door de kantonrechter in hoger beroep worden voorgelegd aan het Hof van Justitie.

Daarna bestaat er binnen de Surinaamse rechtspleging geen derde instantie waar een zaak opnieuw kan worden beoordeeld.

Volgens Essed beschikken vrijwel alle landen internationaal over een dergelijke mogelijkheid. Hij stelt dat er in Suriname brede overeenstemming bestaat over de noodzaak om een derde rechtsinstantie in te voeren.

Ook de regering heeft zich volgens hem voorstander getoond van een volledig Surinaamse derde instantie, in plaats van een Nederlandse of Caribische rechtsinstantie. Essed gaf daarbij aan dat dit, voor zover hij zich kan herinneren, ook door de president naar voren is gebracht. “Nou, mooie wens. En als dat gerealiseerd zou kunnen worden, zou ik daar ook blij mee zijn”, zei Essed.

Politieke invloed op benoeming rechters Zijn grootste bezwaar richt zich op de voorgestelde benoemingsregeling voor de rechters die deel zouden uitmaken van de derde rechtsinstantie. Volgens Essed is in het initiatiefvoorstel opgenomen dat deze rechters niet tot hun pensioen worden benoemd.

Daarmee bestaat volgens hem het gevaar dat zij op politieke gronden kunnen worden vervangen of niet opnieuw worden benoemd.

“Als je dat doet, dan kan je beter die derde instantie afschaffen, want je introduceert rechtstreeks de politiek in de rechtspraak in Suriname”, stelde de advocaat. Essed verklaarde zich daarom fel tegenstander van dit onderdeel van het voorstel. Hij vreest dat rechters door de voorgestelde benoemingsregeling afhankelijk kunnen worden van politieke besluitvorming over hun verdere aanstelling.

Vertrek van tien rechters betekent verzwakking Naast de benoemingsregeling maakt Essed zich zorgen over het voorstel om de leeftijdsgrens voor rechters te verlagen. Volgens hem zou die maatregel ertoe leiden dat tien rechters moeten vertrekken. Hij beschouwt dat als een directe verzwakking van de rechterlijke macht. “Dat is een fysieke verzwakking”, aldus Essed.

De regeling voor de benoeming van rechters bij de derde instantie zou volgens hem daarnaast een inhoudelijke verzwakking betekenen, omdat daarmee ongewenste

politieke invloed op de rechtspraak mogelijk wordt gemaakt. Essed onderschrijft daarmee de zorgen die hofpresident Rasoelbaks naar voren heeft gebracht. Volgens de advocaat is de geschetste bedreiging voor de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de procureur-generaal (pg) reëel.

Essed ziet mogelijkheden voor overleg Ondanks zijn kritiek is Essed voorzichtig optimistisch over de verdere behandeling van de voorstellen. Hij wees erop dat de president van het Hof van Justitie de regering heeft opgeroepen deel te nemen aan het overleg over de hervormingen en zelf een duidelijk standpunt in te nemen.

Volgens Essed heeft de voorzitter van DNA aangegeven zich daarvoor te zullen inzetten. De advocaat vindt het noodzakelijk dat de regering en het Hof van Justitie gezamenlijk tot overeenstemming komen over de gewenste veranderingen. “Wat er moet gebeuren in Suriname, is dat waar regering en Hof van Justitie het mee eens zijn. En dan volgt het parlement vanzelf”, zei hij.

Essed benadrukte dat vooral de dialoog tussen de regering en het Hof van Justitie van doorslaggevend belang is. Het Hof heeft volgens hem al een standpunt ingenomen. Nu moet de regering zich ook duidelijk uitspreken over de voorgestelde veranderingen, zodat beide partijen door oprecht overleg tot overeenstemming kunnen komen. “Ik ben voorzichtig optimistisch”, besloot de advocaat.