Gouddossier 11: RGM/ZiJin schat schade illegale goudwinning op US$ 138 miljoen

Foto's: Pro Bios Rosebel Gold Mines (RGM)/ZiJin schat dat illegale goudwinning op twee van haar concessies inmiddels ongeveer US$ 138,3 miljoen aan schade heeft veroorzaakt voor het bedrijf, Staatsolie en de Staat Suriname. RGM/ZiJin zegt de overheid al sinds januari 2020 over de activiteiten te informeren en spreekt inmiddels van een van de grootste goudoperaties in Suriname. Opvallend is echter dat niet wordt vermeld wie de exploitanten zijn en evenmin inzichtelijk wordt gemaakt hoeveel goud daadwerkelijk is gewonnen en hoe de miljoenenraming

precies is berekend.

De kwestie werpt opnieuw licht op een probleem dat in eerdere afleveringen van het Gouddossier naar voren kwam: wat op papier als mijnbouwrecht of vergunning is geregistreerd, vertelt niet noodzakelijk wie daadwerkelijk op het terrein actief is en welke grondstof er in werkelijkheid wordt gewonnen.

In Gouddossier 10 bleek uit het door de regering aan De Nationale Assemblee verstrekte overzicht dat rond Pikin Saron naast verschillende rechten voor goud ook 29 unieke GMD-rechten voor bouwmaterialen voorkomen. Het gaat voornamelijk om savannazand en lateriet, terwijl bij één recht zand, grind en lateriet gezamenlijk worden genoemd.

Daarbij werd al vastgesteld dat een overzicht van rechten nog geen antwoord geeft op de vraag wie op een bepaald moment daadwerkelijk mijnbouwactiviteiten uitvoert.

Overman Resource
Nieuwe informatie brengt de mijnbouwactiviteiten van Overman Resource (waaronder Pelin Bergi) nadrukkelijk in beeld. Volgens RGM vinden de activiteiten plaats op twee concessies van het goudbedrijf. De onderneming stelt dat zij de bevoegde autoriteiten op 30 januari 2020 voor het eerst schriftelijk heeft geïnformeerd over de illegale en ongeautoriseerde mijnbouwactiviteiten.

Daar bleef het volgens RGM niet bij. Het bedrijf zegt sindsdien regelmatig schriftelijk aandacht voor de kwestie te hebben gevraagd en te hebben aangedrongen op maatregelen. Veldbezoeken zouden ondertussen hebben uitgewezen dat de activiteiten aanzienlijk zijn uitgebreid. Op 30 oktober 2025 werd de verantwoordelijke minister opnieuw aangeschreven.

RGM omschrijft op 25 september in een brief aan Natuurlijke Hulpbronnen Overman Resource inmiddels als een van de grootste goudoperaties in Suriname. Juist die kwalificatie roept vragen op. Als de operatie inderdaad die omvang heeft bereikt en al sinds ten minste 2020 bij de autoriteiten bekend is, moet worden vastgesteld hoe zij jarenlang heeft kunnen groeien zonder definitief te worden stilgelegd.

Erlan Sleur (links) en NDP-fractieleider Rabin Parmessar oriënteren zich te Pelin Bergi. 
Wie

zijn de exploitanten?
Een van de opvallendste hiaten is dat de exploitanten niet bij naam worden genoemd. RGM spreekt over illegale goudwinning door “derden”, maar vermeldt niet welke personen of ondernemingen achter Overman Resource zitten. Dat is opmerkelijk, omdat het bedrijf tegelijkertijd stelt de activiteiten jarenlang te hebben gevolgd, veldbezoeken te hebben uitgevoerd en de financiële gevolgen ervan te hebben berekend.

Wie de daadwerkelijke exploitanten zijn, blijft daarmee een centrale vraag. Dat onderscheid is belangrijk. Zoals ook uit Gouddossier 10 naar voren kwam, kan uit registers worden vastgesteld aan wie een bepaald mijnbouwrecht is verstrekt, maar daarmee staat nog niet vast wie feitelijk op een locatie aan het werk is.

Hoe hard is US$ 138,3 miljoen?
RGM/ZiJin komt met een opmerkelijk precieze schade-inschatting. Uitgaande van de goudprijs ten tijde van het opstellen van de berekening zou ongeveer US$ 138,3 miljoen aan schade zijn ontstaan voor RGM, Staatsolie en de Staat Suriname. Volgens het goudbedrijf gaat het onder meer om inkomsten, winsten en dividenden die RGM en Staatsolie zijn misgelopen doordat goud door derden zou zijn gewonnen. Daarnaast rekent het bedrijf niet-afgedragen belastingen, royalty's en andere verschuldigde heffingen mee.

Maar een essentiële schakel ontbreekt: uit de beschikbare informatie blijkt niet hoeveel goud aan Overman Resource wordt toegeschreven. Er wordt geen productievolume genoemd en evenmin wordt uiteengezet op basis van welke metingen of andere gegevens de hoeveelheid gewonnen goud is vastgesteld. Daardoor kan vooralsnog niet onafhankelijk worden gecontroleerd hoe de raming van US$ 138,3 miljoen tot stand is gekomen. Nader onderzoek naar de productiegegevens en berekeningsmethode is daarom noodzakelijk.

Hoe weet RGM/ZiJin wat er wordt gewonnen?
Als RGM geen toestemming voor de activiteiten heeft gegeven, waarop baseert het bedrijf dan zijn gedetailleerde inschatting van de omvang en financiële gevolgen van de operatie? RGM zegt zelf dat veldbezoeken zijn uitgevoerd en dat de ontwikkeling van de activiteiten jarenlang is gevolgd. Het bedrijf ontkent tegelijkertijd nadrukkelijk dat het of moedermaatschappij Zijin Mining Group toestemming of goedkeuring heeft gegeven voor de mijnbouw. Volgens RGM wordt de operatie op geen enkele wijze door het bedrijf gesanctioneerd.

Die ontkenning moet worden onderscheiden van de vraag welke informatie RGM over de feitelijke productie bezit. De aanwezigheid van voertuigen die met Zijin in verband worden gebracht bij de gewraakte activiteiten vormt eveneens onderdeel van het verdere onderzoek. Alleen de aanwezigheid van dergelijke voertuigen bewijst geen betrokkenheid bij illegale goudwinning. Wel moet worden vastgesteld van wie de voertuigen zijn, door wie ze werden gebruikt, waarom ze daar aanwezig waren en onder wiens verantwoordelijkheid dat gebeurde.

Vergunning voor zand of grind, maar goud uit de bodem
Het onderzoek naar de goudsector heeft daarnaast een breder probleem blootgelegd: de relatie tussen vergunningen voor bouwmaterialen en feitelijke goudwinning.