Gajadien: verklaring DNA-voorzitter roept staatsrechtelijke en institutionele vragen op

De verklaring van de voorzitter van De Nationale Assemblée roept ernstige staatsrechtelijke en institutionele vragen op. Niemand betwist dat de Grondwet gelijkheid en non-discriminatie waarborgt. Evenmin staat ter discussie dat iedere volksvertegenwoordiger verantwoordelijkheid draagt voor zijn of haar publieke uitlatingen. De vraag die voorligt is echter een andere: heeft de voorzitter zijn bevoegdheden uitgeoefend binnen de grenzen die de Grondwet en het Reglement van Orde hem stellen?

De voorzitter lijkt in zijn verklaring twee verschillende verantwoordelijkheden met elkaar te vermengen. Enerzijds beroept hij zich op zijn taak de orde tijdens de vergadering te handhaven. Anderzijds gebruikt hij een uitspraak die buiten de vergaderzaal is gedaan als grond om een vergadering voor onbepaalde tijd te verdagen.Het Reglement van Orde kent de voorzitter belangrijke bevoegdheden toe, maar die bevoegdheden zijn niet onbegrensd. Zij dienen het ordelijk verloop van de vergadering en mogen niet worden aangewend als instrument om politieke

of maatschappelijke uitlatingen buiten de vergaderzaal te sanctioneren. Indien dat uitgangspunt wordt losgelaten, ontstaat een gevaarlijk precedent waarbij de voorzitter zich ontwikkelt van onafhankelijk procesbewaker tot inhoudelijk beoordelaar van politieke meningsuitingen.

Opmerkelijk is bovendien dat de voorzitter zijn besluit motiveert met de reactie van een deel van de leden dat de vergaderzaal heeft verlaten. Daarmee ontstaat de indruk dat het besluit niet primair was ingegeven door een objectieve verstoring van de orde, maar door politieke omstandigheden. Juist in een dergelijke situatie mag van de voorzitter worden verwacht dat hij de leiding behoudt, de vergadering ordelijk voortzet en de continuïteit van het parlementaire werk waarborgt.

Sterk parlementair leiderschap vraagt juist in tijden van politieke spanning om kalmte, gezag en onpartijdigheid. Voormalige voorzitters van De Nationale Assemblée, onder wie Jagernath Lachmon en Ramdien Sardjoe, genoten juist gezag doordat zij ook in politiek moeilijke omstandigheden bleven vasthouden

aan hun rol als onafhankelijke bewakers van het parlementaire proces. Het voorzitterschap vraagt niet alleen kennis van het Reglement van Orde, maar vooral institutioneel leiderschap: het vermogen boven het politieke debat te staan, rust te bewaren en de democratische instituties te laten functioneren. Dáárin schuilt de kracht van een voorzitter en het gezag dat het ambt verdient.De voorzitter stelt bovendien dat hij hiermee een nieuwe maatstaf voor de toekomst introduceert. Een dergelijke normstelling behoort echter niet eenzijdig door de voorzitter te worden vastgesteld, maar vindt haar grondslag in de Grondwet, de wet en het Reglement van Orde. Gelijke toepassing van regels is een fundamenteel vereiste van de rechtsstaat. Dat betekent dat dezelfde maatstaf consequent en zonder onderscheid voor iedere volksvertegenwoordiger en iedere publieke uitlating moet gelden.

De kern van deze discussie is daarom niet de inhoud van één uitspraak, maar de vraag of de voorzitter binnen zijn

constitutionele rol is gebleven. De onafhankelijkheid van de voorzitter vormt een fundament van het parlement. Die onafhankelijkheid vereist terughoudendheid, onpartijdigheid en een zorgvuldige toepassing van de bevoegdheden die het Reglement van Orde hem verleent.Juist daarom is het van belang dat het parlement niet de indruk wekt dat procedurele bevoegdheden worden gebruikt om politieke oordelen te vellen. Dat zou afbreuk doen aan de neutraliteit van het voorzitterschap en aan het vertrouwen in De Nationale Assemblée als hoogste democratische instituut van ons land.

Asiskumar GajadienDNA-lid

Redactie Chronos