VES: Geen sprake van echte macro-economische stabiliteit
| starnieuws | Door: Redactie
"De Vereniging van Economisten in Suriname (VES) betwijfelt of Suriname momenteel kan spreken van macro-economische stabiliteit. Een stabiele wisselkoers en een lagere inflatie geven een onvolledig beeld van de economische werkelijkheid, omdat de overheidsfinanciën, de monetaire situatie en de betalingsbalans nog altijd aanzienlijke onevenwichtigheden vertonen."
Bij recente evaluaties van circa één jaar verkiezing werd door diverse beleidsmakers met trots gewezen op de door hen gerealiseerde macro-economische stabiliteit, die tot uiting zou komen in een stabiele wisselkoers en een beheerste inflatie. Oppervlakkig
Het concept macro-economische stabiliteit
Macro-economische stabiliteit is gebaseerd op drie pijlers, namelijk:
● Budgettaire stabiliteit;
● Monetaire stabiliteit;
● Betalingsbalansstabiliteit.
Er kunnen twee basisoorzaken van instabiliteit worden onderscheiden:
● Exogene schokken, zoals een sterke daling van relevante exportprijzen, handelsoorlogen en gewapende conflicten die negatief doorwerken in de nationale economie;
● Onjuist economisch beleid en zwak economisch bestuur.
In Suriname zijn het veelal het zwakke beleid en bestuur geweest die soms tot ernstige onevenwichtigheden en instabiliteit hebben geleid. Exogene schokken werden veelal slecht opgevangen door middel van zwak correctief beleid.
Is er sprake van macro-economische stabiliteit in Suriname?
Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moet worden gekeken naar de drie onderliggende pijlers:
● De staat van de overheidsbegroting en de openbare financiën;
● De monetaire situatie;
● De
Overheidsbegroting
Het overheidsfinancieel beleid is veelal de oorzaak geweest van budgettaire instabiliteit, die vaak uitmondde in een bredere macro-economische crisis met hoge inflatie, sterke stijgingen van de prijs van vreemde valuta en een teruglopende deviezenreserve. Ook nu verkeren de overheidsfinanciën in gevaarlijk vaarwater, met te hoge tekorten die worden gefinancierd door het aangaan van buitenlandse leningen. Hierdoor is de staatsschuld gestegen naar bijna 125% van het bbp per februari 2026, hetgeen ruim boven het wettelijke leenplafond van 60% van het bbp ligt.
Ook de structuur van de overheidsfinanciën is erg zwak. Daarnaast moet de Belastingdienst drastisch worden versterkt, zodat het fiscale beleid effectiever kan worden uitgevoerd. Er zijn grote hervormingen nodig om te komen tot stabiele overheidsfinanciën, maar deze zijn vooralsnog onvoldoende zichtbaar. Een belangrijke
Monetaire situatie
Er is op dit moment geen sprake van monetair evenwicht, maar eerder van ongezonde monetaire verhoudingen. Door tekorten op de overheidsbegroting en een ruime toename van de kredietverlening in SRD door banken is er te veel liquiditeit in omloop. Het monetaire beleid zou daarom moeten worden aangescherpt om inflatoire druk te voorkomen, maar kennelijk gebeurt dat onvoldoende. De Centrale Bank van Suriname kiest ervoor om overtollige liquiditeiten te binden via openmarktoperaties (OMO’s) tegen hoge rentepercentages, waarvan de effectiviteit een groot vraagteken vormt.
Daarnaast wordt ervoor gekozen om overtollige liquiditeiten naar het buitenland te laten wegvloeien via valuta-interventies ten behoeve van importeurs. Dat biedt tijdelijk enige verlichting tegen inflatie en wisselkoersstijgingen, maar leidt er tegelijkertijd toe dat de deviezenreserves afnemen.
Deze reserves zijn de afgelopen jaren aangevuld met
De ontwikkeling van de betalingsbalans
Betalingsbalansstabiliteit heeft betrekking op een houdbaar evenwicht in de buitenlandse betrekkingen van een land, zodat het normaal internationaal kan handelen, buitenlandse schulden kan aflossen en een stabiele wisselkoers kan handhaven. Het is daarom wenselijk een overschot te hebben op de lopende rekening van de betalingsbalans. Dat betekent dat meer wordt geëxporteerd dan geïmporteerd en dat er netto deviezen worden verdiend.
De laatste jaren vertoont de lopende rekening van de betalingsbalans echter een toenemende verslechtering, die tot uiting komt in een groeiend tekort. Zo liep het
Voor dit jaar verwacht het IMF een verdere verslechtering. Suriname behoort daarmee tot de landen met een zogenoemd "twin deficit", oftewel een tekort op zowel de overheidsbegroting als de betalingsbalans. Deze tekorten vertonen vaak een sterke onderlinge samenhang en worden beschouwd als een ernstige economische onevenwichtigheid met aanzienlijke risico’s. Opvallend is dat de deviezen- en monetaire reserves, ondanks het betalingsbalanstekort, dit jaar weer zijn gegroeid na een afname in 2025. Deze groei is echter gerealiseerd door de plaatsing van staatsobligaties op de internationale kapitaalmarkt en niet door een handelsoverschot.
Conclusies
Uit het voorgaande blijkt volgens VES dat er momenteel in Suriname geen sprake
Als op deze drie beleidsterreinen sprake zou zijn van een zekere mate van evenwichtigheid, dan zou met recht kunnen worden gesteld dat er sprake is van macro-economische stabiliteit. Er lijkt eerder sprake te zijn van een zekere mate van schijnstabiliteit, die vooral door de Centrale Bank van Suriname in stand wordt gehouden via aanzienlijke valuta-interventies, waardoor overtollige SRD-liquiditeiten kunnen wegvloeien naar het buitenland. Dat gebeurt echter ten koste van de deviezenreserves en werkt noodzakelijke economische hervormingen, met name op het gebied van de overheidsfinanciën, tegen.
Kennelijk wordt gewacht op de deviezeninstroom na 2028, maar dat kan moeilijk worden beschouwd als een gezonde economische strategie, aangezien de onderliggende economische verhoudingen onevenwichtig en dus instabiel blijven, met alle risico’s van dien.Suriname dient een serieus sanerings- en hervormingsbeleid te voeren, met inzet van deskundigen, zodat duurzame macro-economische stabiliteit kan worden bereikt. Dat is dringend noodzakelijk met
Bij recente evaluaties van circa één jaar verkiezing werd door diverse beleidsmakers met trots gewezen op de door hen gerealiseerde macro-economische stabiliteit, die tot uiting zou komen in een stabiele wisselkoers en een beheerste inflatie. Oppervlakkig
bezien lijkt deze conclusie juist. Als de resultaten van het beleid echter door de bril van de economische wetenschap worden bekeken, is deze conclusie niet valide. In dit artikel wordt daarom dieper ingegaan op het concept van macro-economische stabiliteit en wordt de actuele situatie beoordeeld aan de hand van de juiste theoretische normen, stelt de VES in haar blad INZICHT dat later deze week verschijnt.
Het concept macro-economische stabiliteit
Macro-economische stabiliteit is gebaseerd op drie pijlers, namelijk:
● Budgettaire stabiliteit;
● Monetaire stabiliteit;
● Betalingsbalansstabiliteit.
Indien er simultaan sprake is van een zekere mate van evenwicht en stabiliteit binnen deze drie pijlers, kan worden gesproken van macro-economische stabiliteit. In zo’n situatie zijn er redelijk evenwichtige economische verhoudingen, met een beheerste inflatie, een stabiele wisselkoers die marktconform tot stand komt en een prijspeil en rente die de reële schaarsteverhoudingen weerspiegelen.
Deze stabiliteit is cruciaal voor elke economie. Zij vormt
een belangrijk onderdeel van een gezond investeringsklimaat en bevordert investeringen, economische groei, werkgelegenheid en inkomensvorming. Het realiseren van een stabiele economie vereist kundig macro-economisch en monetair management en vaak ook structurele economische hervormingen, afhankelijk van de oorzaken van economische onevenwichtigheden en instabiliteit.
Er kunnen twee basisoorzaken van instabiliteit worden onderscheiden:
● Exogene schokken, zoals een sterke daling van relevante exportprijzen, handelsoorlogen en gewapende conflicten die negatief doorwerken in de nationale economie;
● Onjuist economisch beleid en zwak economisch bestuur.
In Suriname zijn het veelal het zwakke beleid en bestuur geweest die soms tot ernstige onevenwichtigheden en instabiliteit hebben geleid. Exogene schokken werden veelal slecht opgevangen door middel van zwak correctief beleid.
Is er sprake van macro-economische stabiliteit in Suriname?
Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moet worden gekeken naar de drie onderliggende pijlers:
● De staat van de overheidsbegroting en de openbare financiën;
● De monetaire situatie;
● De
ontwikkeling van de betalingsbalans.
De kernvraag daarbij is of er op deze gebieden sprake is van een zekere mate van evenwichtigheid en stabiliteit.
Overheidsbegroting
Het overheidsfinancieel beleid is veelal de oorzaak geweest van budgettaire instabiliteit, die vaak uitmondde in een bredere macro-economische crisis met hoge inflatie, sterke stijgingen van de prijs van vreemde valuta en een teruglopende deviezenreserve. Ook nu verkeren de overheidsfinanciën in gevaarlijk vaarwater, met te hoge tekorten die worden gefinancierd door het aangaan van buitenlandse leningen. Hierdoor is de staatsschuld gestegen naar bijna 125% van het bbp per februari 2026, hetgeen ruim boven het wettelijke leenplafond van 60% van het bbp ligt.
Ook de structuur van de overheidsfinanciën is erg zwak. Daarnaast moet de Belastingdienst drastisch worden versterkt, zodat het fiscale beleid effectiever kan worden uitgevoerd. Er zijn grote hervormingen nodig om te komen tot stabiele overheidsfinanciën, maar deze zijn vooralsnog onvoldoende zichtbaar. Een belangrijke
hervorming betreft de introductie van de nieuwe Comptabiliteitswet 2024. Er is momenteel dus sprake van ernstige budgettaire onevenwichtigheden.
Monetaire situatie
Er is op dit moment geen sprake van monetair evenwicht, maar eerder van ongezonde monetaire verhoudingen. Door tekorten op de overheidsbegroting en een ruime toename van de kredietverlening in SRD door banken is er te veel liquiditeit in omloop. Het monetaire beleid zou daarom moeten worden aangescherpt om inflatoire druk te voorkomen, maar kennelijk gebeurt dat onvoldoende. De Centrale Bank van Suriname kiest ervoor om overtollige liquiditeiten te binden via openmarktoperaties (OMO’s) tegen hoge rentepercentages, waarvan de effectiviteit een groot vraagteken vormt.
Daarnaast wordt ervoor gekozen om overtollige liquiditeiten naar het buitenland te laten wegvloeien via valuta-interventies ten behoeve van importeurs. Dat biedt tijdelijk enige verlichting tegen inflatie en wisselkoersstijgingen, maar leidt er tegelijkertijd toe dat de deviezenreserves afnemen.
Deze reserves zijn de afgelopen jaren aangevuld met
IMF-leningen en recentelijk met een Government Bond-lening op de internationale kapitaalmarkt. Op deze wijze wordt geprobeerd de moeilijke periode te overbruggen tot eind 2028, het moment waarop de olie-inkomsten naar verwachting zullen beginnen binnen te stromen. Volgens de analyse leidt deze situatie er echter toe dat noodzakelijke economische hervormingen worden uitgesteld, hetgeen de macro-economische stabiliteit op termijn ondermijnt.
De ontwikkeling van de betalingsbalans
Betalingsbalansstabiliteit heeft betrekking op een houdbaar evenwicht in de buitenlandse betrekkingen van een land, zodat het normaal internationaal kan handelen, buitenlandse schulden kan aflossen en een stabiele wisselkoers kan handhaven. Het is daarom wenselijk een overschot te hebben op de lopende rekening van de betalingsbalans. Dat betekent dat meer wordt geëxporteerd dan geïmporteerd en dat er netto deviezen worden verdiend.
De laatste jaren vertoont de lopende rekening van de betalingsbalans echter een toenemende verslechtering, die tot uiting komt in een groeiend tekort. Zo liep het
overschot van USD 148 miljoen in 2023 terug tot USD 9 miljoen (0,2% van het bbp) in 2024. In 2025 vond een omslag plaats door stagnerende goudexport en toenemende import, waardoor een aanzienlijk tekort van 34% van het bbp werd gerealiseerd (IMF Artikel IV-missierapport 2026).
Voor dit jaar verwacht het IMF een verdere verslechtering. Suriname behoort daarmee tot de landen met een zogenoemd "twin deficit", oftewel een tekort op zowel de overheidsbegroting als de betalingsbalans. Deze tekorten vertonen vaak een sterke onderlinge samenhang en worden beschouwd als een ernstige economische onevenwichtigheid met aanzienlijke risico’s. Opvallend is dat de deviezen- en monetaire reserves, ondanks het betalingsbalanstekort, dit jaar weer zijn gegroeid na een afname in 2025. Deze groei is echter gerealiseerd door de plaatsing van staatsobligaties op de internationale kapitaalmarkt en niet door een handelsoverschot.
Conclusies
Uit het voorgaande blijkt volgens VES dat er momenteel in Suriname geen sprake
is van budgettaire, monetaire en betalingsbalansstabiliteit.
Als op deze drie beleidsterreinen sprake zou zijn van een zekere mate van evenwichtigheid, dan zou met recht kunnen worden gesteld dat er sprake is van macro-economische stabiliteit. Er lijkt eerder sprake te zijn van een zekere mate van schijnstabiliteit, die vooral door de Centrale Bank van Suriname in stand wordt gehouden via aanzienlijke valuta-interventies, waardoor overtollige SRD-liquiditeiten kunnen wegvloeien naar het buitenland. Dat gebeurt echter ten koste van de deviezenreserves en werkt noodzakelijke economische hervormingen, met name op het gebied van de overheidsfinanciën, tegen.
Kennelijk wordt gewacht op de deviezeninstroom na 2028, maar dat kan moeilijk worden beschouwd als een gezonde economische strategie, aangezien de onderliggende economische verhoudingen onevenwichtig en dus instabiel blijven, met alle risico’s van dien.Suriname dient een serieus sanerings- en hervormingsbeleid te voeren, met inzet van deskundigen, zodat duurzame macro-economische stabiliteit kan worden bereikt. Dat is dringend noodzakelijk met
het oog op de verwachte olie- en gasboom en om een Dutch disease en grondstoffenvloek in de toekomst te voorkomen. Daarnaast dienen de economische en andere kerninstituties verder te worden versterkt.
| starnieuws | Door: Redactie
