Trump sluit dieselakkoord met Putin, tot woede van Oekraïne en Europese bondgenoten
Hoge brandstofprijzen wegen zwaar
De overeenkomst komt tegen de achtergrond van een gespannen internationale energiemarkt. De oorlog rond Iran en verstoringen van de olie- en brandstofstromen hebben de prijzen opgedreven. De gevolgen zijn voelbaar in sectoren die sterk afhankelijk zijn van diesel, waaronder transport, landbouw en vrachtvervoer.
Trump heeft herhaaldelijk benadrukt dat lagere brandstofprijzen een prioriteit zijn, vooral voor boeren, transportbedrijven en andere Amerikaanse ondernemers. De hoge energieprijzen vormen bovendien een politiek risico voor zijn Republikeinse Partij in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen van 3 november.
De Amerikaanse president zei na zijn telefoongesprek dat hij Putin dankbaar was voor de aangekondigde leveringen. Hij stelde dat de extra aanvoer de brandstofprijzen in de Verenigde Staten en
daarbuiten snel zou helpen verlagen.
Analisten zijn voorzichtiger. De aangekondigde hoeveelheden zijn aanzienlijk, maar de uiteindelijke invloed op de markt hangt af van de daadwerkelijke leveringen, de bestemming van de brandstof en de beschikbaarheid van alternatieve leveranciers.
Energiespecialisten wijzen er bovendien op dat diesel die vanuit Rusland naar de Verenigde Staten gaat, niet noodzakelijk een even grote hoeveelheid extra brandstof op de wereldmarkt oplevert. Andere afnemers kunnen daardoor op zoek moeten naar alternatieve leveranciers, waardoor het effect op de internationale prijzen beperkt kan blijven.
Russische raffinaderijen onder druk
De haalbaarheid van de aangekondigde leveringen vormt een afzonderlijk aandachtspunt. Russische raffinaderijen zijn de afgelopen maanden herhaaldelijk getroffen door Oekraïense droneaanvallen. Daardoor is de productie van geraffineerde olieproducten teruggelopen en heeft Moskou maatregelen genomen om voldoende brandstof voor de eigen markt beschikbaar te houden.
Het Internationaal Energieagentschap meldde in september dat de Russische raffinage door de aanvallen sterk
onder druk stond. De dieselproductie was naar schatting bijna 30 procent lager dan een jaar eerder. Rusland beperkte daarop de uitvoer om de binnenlandse bevoorrading te beschermen.
De Russische vicepremier Alexander Novak zei vrijdag dat Moskou de beperkingen op de dieseluitvoer eerder dan gepland zou beginnen op te heffen. Volgens hem kunnen leveringen aan de Verenigde Staten nog deze maand beginnen en zal ook de Russische binnenlandse markt voldoende worden bevoorraad.
Of Rusland de volledige door Trump aangekondigde hoeveelheden op tijd kan leveren, hangt mede af van de beschikbaarheid van diesel, de operationele toestand van de raffinaderijen en de logistieke mogelijkheden.
Vredesoverleg in onzekerheid
De dieselovereenkomst kan ook gevolgen hebben voor de diplomatieke inspanningen om de oorlog te beëindigen. De gesprekken in Miami waren bedoeld om mogelijke stappen naar een regeling te bespreken, maar de aankondiging van Trump heeft het vertrouwen van Oekraïne in de Amerikaanse bemiddeling
verder onder druk gezet.
Voor Kyiv bestaat het risico dat economische verlichting voor Moskou niet gepaard gaat met concrete toezeggingen over een staakt-het-vuren of het beëindigen van de aanvallen. Voor Washington staat daar de mogelijkheid tegenover dat extra brandstofaanvoer de internationale markt helpt stabiliseren en de binnenlandse economische druk vermindert.
De komende dagen zal moeten blijken of de aangekondigde leveringen daadwerkelijk op gang komen, welke financiële afspraken ermee gepaard gaan en of de tijdelijke sanctieverlichting wordt gevolgd door verdere beleidswijzigingen.
Voorlopig staat vast dat Trump met zijn dieselakkoord een scherpe keuze heeft gemaakt tussen de directe behoefte aan betaalbare brandstof en het bredere strategische doel om Rusland onder druk te zetten. De gevolgen reiken daarmee verder dan de energiemarkt: ook de verhouding tussen Washington, Moskou, Kyiv en Europese bondgenoten staat op het spel.
