TOURISM FIRST: WIE KRIJGT DE ZEGGENSCHAP OVER SURINAME’S NATUUR?

ANALYSE: UNITED REDACTIE

Met Tourism First wil de regering investeringen, infrastructuur en werkgelegenheid in de Surinaamse toerismesector stimuleren. Maar achter de economische ambities schuilt een fundamentelere vraag: **wie beslist over de natuur en de gebieden waarop deze ontwikkeling is gebaseerd?*

Surinames toerismeagenda richt zich nadrukkelijk op ecotoerisme: toerisme in natuurgebieden die voor een belangrijk deel ook het traditionele woon- en leefgebied zijn van Inheemse en Tribale gemeenschappen. Wie in deze gebieden investeert, investeert dus niet in een leeg landschap. Het gaat om gebieden waarvoor gemeenschappen al jarenlang strijden om erkenning van hun collectieve grondrechten.

Internationale ervaringen laten zien waarom dit ertoe doet. In Kenia en Tanzania verzetten Inheemse en pastorale gemeenschappen zich tegen natuur- en koolstofprojecten die volgens hen hun landrechten en traditionele bestaansmiddelen aantasten. In Kenia zijn juridische procedures gevoerd over koolstofprojecten waarbij gemeenschappen stellen dat hun land zonder vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming (Free, Prior and Informed Consent, FPIC) werd ingezet.

Dat

natuurbehoud en koolstoffinanciering kansen bieden, staat niet ter discussie. Maar een groen label garandeert niet dat de rechten van bewoners worden gerespecteerd.

De cijfers over gemeenschapsgericht bosbeheer zijn veelzeggend. Volgens onderzoek van de FAO en FILAC ging tussen 2003 en 2016 minder dan 0,3% van de koolstofvoorraad verloren in Inheemse gebieden in de Amazone, tegenover 3,6% in gebieden zonder formele beschermingsstatus of erkende Inheemse rechten. De rol van gemeenschappen is daarmee niet slechts sociaal beleid achteraf, maar kan een essentieel onderdeel zijn van effectieve natuurbescherming.

Tegen deze achtergrond verdient de financieringsagenda van de regering kritische aandacht. In het Staatsschuldenplan 2027 is een mogelijke *Amazonia Bond van USD 250 miljoen* genoemd, in samenwerking met de Inter-American Development Bank (IDB) en Enosis Capital. De bond bevindt zich volgens de beschikbare informatie nog in de conceptfase.

Er is niet bevestigd dat deze financiering bestemd is voor Tourism First. Wel is het belangrijk dat de regering

duidelijkheid geeft over de beoogde bestedingen, de voorwaarden en de waarborgen voor lokale gemeenschappen.

Een investering is immers nooit alleen geld. Zij kan ook voorwaarden met zich meebrengen over het beheer, het gebruik en de controle van het gebied waarin wordt geïnvesteerd. Wanneer internationale financiering, toerismeconcessies en koolstofmarkten samenkomen, dreigt de feitelijke zeggenschap over gebieden te verschuiven naar investeerders, terwijl de collectieve grondrechten van de oorspronkelijke bewoners ongeregeld blijven.

Volgens eerdere aankondigingen in september 2025 was aan Suriname ook *USD 20 miljoen aan financiering in het vooruitzicht gesteld door de internationale natuurbeschermingsorganisatie Rewild en partners*, gekoppeld aan de totstandkoming van natuurwetgeving. De discussie rond de aangepaste ontwerpwet Duurzaam Natuurbeheer, die in hoog tempo door De Nationale Assemblee moest worden behandeld, onderstreept dat financiering en rechtsbescherming niet los van elkaar kunnen worden gezien.

De kritiek was juist dat de voorgestelde aanpassingen onvoldoende waarborgen boden voor de positie van gemeenschappen tegenover investeerders in natuur

en toerisme. Het kan niet zo zijn dat degene die betaalt, daarmee ook bepaalt over ons grondgebied en over Inheemse en Tribale woon- en leefgebieden.

Tourism First moet niet alleen worden beoordeeld op banen, bezoekersaantallen en inkomsten, maar ook op zeggenschap, collectieve landrechten en de verdeling van opbrengsten.

Een waarschuwing van de Zambiaanse staatsman Simon Mwansa Kapwepwe vat het risico treffend samen: “If we don’t handle our independence very well, colonizers will come back in the form of investors.”

Suriname heeft zijn onafhankelijkheid niet verworven om de zeggenschap over zijn grondgebied stap voor stap uit handen te geven. *Duurzaam toerisme kan alleen duurzaam zijn wanneer ook de rechten en zeggenschap van de mensen die deze gebieden al generaties lang beheren, vanaf het begin worden beschermd.* Vooralsnog zijn deze groepen niet meegenomen in de ontwerpfase van klimaatfinanciering of in het gepresenteerde organogram van Tourism First project.

UNITEDNEWS