Slavernijexcuses op 19 december mogen doorgaan

In de wachtruimte voor de rechtszaal in Den Haag staat een man in een groen Afrikaans gewaad. Hij is met de vrouw die een verentooi op haar hoofd draagt de blikvanger van een groep van ongeveer dertig belangstellenden die gestoken zijn in dikke winterjassen. Zij willen horen wat de rechter vindt van de eis van vijf organisaties om excuses voor de slavernij uit te stellen. De zaal zit vol, er moeten nog twee stoelen bij.

De rechter vat de eis nog even samen. Geen excuses op 19 december, in elk

Nu is het nog niet zeker dat 19 december ook echt de datum wordt waarop de excuses volgen. “Hoe moet ik daarmee omgaan”, vraagt de rechter aan Joancy Breeveld, de advocaat van de zes eisers. “Moet ik er vanuit gaan dat ze worden aangeboden?”

“Ja, zegt Breeveld, “want anders zit de staat hier niet. Dan hadden ze gezegd, blaas dat kort geding maar af.” De landsadvocaat beaamt dat er een stevig voornemen is om de excuses aan te bieden.

Excuus, zonder erkenning

Breeveld spreekt over een maatschappelijk aangrijpende kwestie, over gekwetste gevoelens bij nazaten van slaafgemaakten. Dus 19 december moet van tafel, alleen dan kan het proces zorgvuldig zijn, in overleg met betrokkenen. Excuus op 19 december is volgens haar een excuus waarbij erkenning ontbreekt. “Als 19 december de dag van

Die eenzijdigheid steekt ook Roy Warnert, een van de belangstellenden. Hij heeft wel een idee waarom Nederland zo’n haast heeft. In Suriname is Chan Santokhi de president. Santokhi heeft niets met de slavernij, is een hindoestaan, en die groep heeft de slavernij niet meegemaakt, zegt Warnert. “Nederland hoopt nu snel met Santokhi de excuses te regelen.” Dat is volgens Wandert voor Nederland makkelijker dan als iemand als Desi Bouterse president is.

Wel zorgvuldig, vindt de landsadvocaat

De landsadvocaat ziet geen grond voor een verbod op 19 december als excuusdatum. Er is volgens hem wel degelijk een uitgebreid, zorgvuldig proces gevolgd en er is gesproken met belanghebbenden. Weliswaar niet met de zes organisaties, maar die zijn

Daarbij, excuses die worden afgedwongen op een bepaalde datum, hebben minder waarde dan een spijtbetuiging die wordt gemaakt wanneer de spijtoptant dat zelf wil, betoogt de landsadvocaat.

‘De regering stelt zich te formalistisch en dwingend op’

Het slavernijverleden moet je doorgronden, met empathie, reageert Hannah Belliot, een van de initiatiefnemers van het kort geding. De oud-wethouder van Amsterdam spreekt over ‘een doorleefd gevoel van excuus’. De regering stelt zich volgens haar veel te formalistisch en dwingend op. Ook Belliot spreekt van eenzijdigheid, waarna een applaus klinkt vanuit de zaal.

Applaus klinkt ook als de landsadvocaat toegeeft dat de staat nog veel heeft te leren over de omgang met de slavernij. Excuses worden niet geaccepteerd als het ons door de strot wordt geduwd, klinkt vanuit

De rechter stelt dat de excuses een ethische kwestie zijn. De Staat is niet verplicht die excuses te maken, dus is een toetsing aan de zorgvuldigheidsnorm niet mogelijk. Waarna er rumoer ontstaat in de zaal. “We gaan niet akkoord. Racisme. En de Joden dan.”

BRON: Trouw