Franse staatsschuld onder druk: politieke crisis jaagt leenkosten omhoog

/>Minstens zo zorgwekkend is het begrotingstekort. De overheid verwacht dat de uitgaven in 2026 ongeveer 5,4 procent hoger zullen liggen dan de inkomsten, uitgedrukt als percentage van het bbp. Daarmee blijft het tekort ruim boven de Europese norm van 3 procent.

De regering wil het tekort in 2027 terugbrengen tot ongeveer 5 procent van het bbp. Daarvoor wil zij tientallen miljarden euro's besparen via ingrepen in de overheidsuitgaven en aanvullende inkomstenmaatregelen. Het oorspronkelijke plan voorziet in een begrotingsinspanning van ongeveer 54 miljard euro.

De uitvoering daarvan is echter onzeker. De regering beschikt niet over een stabiele parlementaire meerderheid en moet rekening houden met tegenstand van zowel links als rechts. De begrotingsbehandeling is daardoor niet alleen een economische, maar ook een politieke krachtmeting.

Waarom stijgt de rente?
Overheden lenen geld door staatsobligaties uit te geven. Beleggers die deze obligaties kopen, ontvangen rente en krijgen op de afgesproken vervaldatum hun oorspronkelijke investering terug.

Wanneer beleggers twijfelen aan de financiële vooruitzichten van een land, kunnen zij een hogere rente eisen voordat zij bereid zijn geld uit te lenen. Daardoor stijgen de financieringskosten voor de overheid. De prijs van bestaande obligaties beweegt doorgaans in tegengestelde richting: als de prijs daalt, stijgt het rendement.

Voor Frankrijk spelen verschillende factoren mee. De economie groeit traag, het begrotingstekort blijft hoog en de politieke verdeeldheid maakt het moeilijk om maatregelen goedgekeurd te krijgen die de schuldgroei moeten afremmen.

Ook de naderende presidentsverkiezingen van 2027 spelen een rol. Politieke partijen verschillen sterk van mening over de verdeling van de lasten. Bezuinigingen op publieke voorzieningen en sociale uitgaven kunnen op grote weerstand stuiten, terwijl beleggers juist duidelijkheid willen over de manier waarop de regering de overheidsfinanciën op orde gaat brengen.

Waarom zijn andere landen met meer schuld minder kwetsbaar?
Een hoge staatsschuld leidt niet automatisch tot een financiële crisis. De economische groei, de begrotingspositie, de rente en de bereidheid van beleggers om staatsobligaties te kopen, bepalen mede hoe zwaar de schuld weegt.

De Verenigde Staten hebben een hogere schuld, maar profiteren van de internationale rol van de Amerikaanse dollar als belangrijkste reservemunt. Daardoor bestaat wereldwijd een grote vraag naar Amerikaanse staatsobligaties.

Japan heeft een staatsschuld van meer dan tweemaal het bbp, maar een groot deel daarvan wordt binnenlands aangehouden. Ook het langdurig lage renteniveau heeft de financiering van die schuld vergemakkelijkt.

Overheidsschuld
Als percentage van het bruto binnenlands product (bbp) in een selectie van landen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), 2025.
De overheidsschuld is het totale bedrag dat door alle overheidslagen gezamenlijk verschuldigd is, uitgedrukt als percentage van het bbp. Het is een belangrijke indicator voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. (*Cijfer voor 2024)
Bron: OECD.org | 20 oktober 2026
Italië heeft eveneens een hogere schuldquote dan Frankrijk, maar kent een kleiner begrotingstekort. Bovendien spelen de economische vooruitzichten en de samenstelling van de schuldfinanciering een belangrijke rol.

Frankrijk ondervindt daarnaast meer concurrentie om kapitaal binnen de eurozone. Duitsland geeft meer schuldpapier uit dan voorheen, terwijl Italië en Spanje hun begrotingspositie hebben verbeterd. Beleggers hebben daardoor meer alternatieven wanneer zij hun geld in Europese staatsobligaties willen beleggen.

Hogere rentelasten drukken op de begroting

De stijgende rente maakt het voor Frankrijk duurder om nieuwe leningen aan te gaan en bestaande schulden die aflopen te herfinancieren. Naarmate een groter deel van de begroting naar rentebetalingen gaat, blijft er minder ruimte over voor onder meer onderwijs, gezondheidszorg, infrastructuur en sociale voorzieningen.

Vergelijking van Europese uitgaven aan sociale zekerheid
Landen van de Europese Unie gaven in 2024 27,3% van hun bbp uit aan sociale zekerheidsuitkeringen, een stijging ten opzichte van 26,7% in 2023.
Frankrijk heeft bovendien een omvangrijke verzorgingsstaat. De overheidsuitgaven vertegenwoordigen ongeveer 57 procent van het bbp. Pensioenen vormen een groot onderdeel van die uitgaven en de vergrijzing zal de druk op de overheidsfinanciën naar verwachting verder vergroten.

Tegelijkertijd remt de zwakke economische groei de toename van belastinginkomsten. Wanneer de economie weinig groeit en de overheid meer uitgeeft dan zij ontvangt, kan de schuld in verhouding tot de omvang van de economie verder oplopen.

Nog geen onvermijdelijke schuldencrisis
Frankrijk staat niet op het punt automatisch failliet te gaan. Het land heeft een grote, gediversifieerde economie en beschikt over toegang tot de financiële markten. De oplopende rente is echter een waarschuwing dat beleggers minder vertrouwen hebben in het vermogen van de regering om de schuld op een houdbaar pad te brengen.

Een langdurige periode van hoge financieringskosten kan de begrotingsproblemen versterken. Als de regering er niet in slaagt geloofwaardige maatregelen te nemen, kunnen beleggers een nog hogere rente eisen. Dat maakt nieuwe leningen duurder en bemoeilijkt het terugdringen van het tekort.

Een beroep op Europese instellingen of het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is geen vaststaand vooruitzicht. Een dergelijke stap zou bovendien een ernstige aantasting van het financiële vertrouwen in Frankrijk betekenen.

De komende maanden worden daarom bepalend. De regering moet een begroting voor 2027 door het parlement zien te krijgen en tegelijk proberen het vertrouwen van beleggers te herstellen, zonder de sociale onrust verder aan te wakkeren. De uitdaging is om de overheidsfinanciën te stabiliseren zonder de economische groei en de publieke voorzieningen te zwaar te treffen.