In zijn politieke biografie van Suriname balanceert Jan Pronk op de rand van zelfkastijding
| Volkskrant.nl
| Door: Jan Tromp
Jan Pronks politieke biografie van Suriname is een intrigerende, zij het nogal wijdlopige ascese. Erfschuld hangt als een grauwsluier over de dichtgetikte pagina’s.
‘Ik heb schitterende archieven’, juichte Jan Pronk twee jaar geleden in een fijn interview in Volkskrant Magazine. Hij was drie keer minister geweest, hij had in de Kamer
gezeten en was gezant voor de Verenigde Naties geweest – al die tropenjaren en een hartaanval later zou hij alleen nog maar gaan schrijven. Toen Pronk (1940) in de politiek begon, was hij 31, hij zag hoe Joop den Uyl, die hij huizenhoog bewonderde, al zijn belevenissen opschreef en Pronk
wist: dat ga ik ook doen. Hij bezit 20 duizend handgeschreven bladzijden, minutieus ondergebracht in een kaartsysteem. In 2018 verscheen zijn relaas over de genocide in Rwanda, nu komt hij met een politieke biografie over Suriname. Hij was als minister van Ontwikkelingssamenwerking nauw betrokken bij de onafhankelijkheid van het land
in 1975 en heeft ook nadien Suriname vaak bezocht.
‘Ik schrijf deze boeken, maar niemand die ze leest’, deelde hij monter mee in het Magazine. Als hij aan deze uitkomst zelf een bijdrage levert, is het dat hij zijn kaartenbak helemaal leeggeschud wil hebben. Dus dat hij in Brokopondo de oliepalmplantage
Victoria bezocht, alsmede in Commewijne de suikerfabriek Mariënburg. Evenmin mag onvermeld blijven dat hij in Nickerie langsging bij het rijstcentrum Wageningen en met boeren in een viertal polders de problemen rond prijsvorming en afzet besprak. Wie dit als lezer allemaal wil weten, is rijp voor deelname aan De slimste mens. Pronk
is ook een stroeve schrijver. Het leven is een opdracht, de politiek een missie en daarbinnen past het niet ons te bezondigen aan smalltalk en petites histoires.
Schuld en boete
Toch is Suriname – Van wingewest tot natiestaat het lezen waard, omdat het een boek is over schuld en boete, een intrigerende
ascese op de rand van zelfkastijding. Erfschuld hangt als een grauwsluier over dichtgetikte bladzijden.
Suriname was in de geschiedenis een wingewest van Nederlandse slavendrijvers. Uit alle windstreken zijn bevolkingsgroepen die daar niet om hadden gevraagd, in Suriname bij elkaar gebracht: Creolen, Hindoestanen, Javanen, inheemsen. ‘Een raciale segmentatie’, in de woorden
van de in 1996 overleden Nederlands-Surinaamse schrijver Albert Helman. In Pronks versie van onze tijd is daardoor ‘een stokje overgenomen van onze voorgangers’ en een situatie van ‘medeverantwoordelijkheid’ ontstaan.
Waarom was Suriname niet al decennia vóór 1975 onafhankelijkheid verleend? Waaraan danken wij onze welvaart? Nou, ook aan ‘de wijze waarop
wij andere landen hadden gekoloniseerd, uitgebuit, geplunderd en onderdrukt’. Toen in 1973 de onafhankelijkheid op de agenda kwam, moest daarover uiteraard worden onderhandeld. Hoe? Vanuit welk gemoed? Pronk: ‘Als hoeder van vrede en recht in Suriname waren wij niet geloofwaardig.’ De Surinaamse onderhandelaars wilden een eigen leger. Wij vonden dat
erg onverstandig – de geschiedenis heeft ons gelijk gegeven. Het kreeg toch maar een leger. De Surinamers verlangden een onbescheiden hoge alimentatie van 3,5 miljard gulden. Wij dachten: het kan ook voor minder. Pronk schrijft: ‘Wij hadden weinig recht van spreken.’
Feest in Paramaribo bij de onafhankelijkheid van Suriname in 1975.Beeld Nationaal Fotopersbureau
Van Pronk mogen we niet van schuld spreken. ‘We hadden geen schuldgevoel, wel schuldbesef.’ Het is een onderscheid dat aan zijn eigen subtiliteit verloren gaat.
Op zijn reizen door het land na de onafhankelijkheid zag hij ‘onvoorstelbare armoede’ en ‘schandelijk slechte behuizing’. Hij concludeert: ‘Het was beschamend.’ Denk niet dat de kritiek belandt op de bureaus van Surinaamse bestuurders. Welnee: ‘Het waren niet zozeer de Surinaamse autoriteiten die zich zouden moeten schamen, als wel wijzelf.’
Nu wordt het verarmde Suriname geregeerd door een cokedealer en moordenaar. China klopt aan de deur. In meer jonge ontwikkelingslanden zie je despotisch bestuur. De nieuwe autocraten zijn niet de uitvinders, nee, ‘ze traden in de voetsporen van hun koloniale voorgangers, deden hetzelfde en ontwikkelden zich tot despoot’. In de
analyse van Pronk is schuld alles overwoekerend.
Verlammende werking
Wat voor goeds komt er van as op je hoofd? Is schuld niet een improductief vehikel, in persoonlijke verhoudingen en al helemaal in de politiek? Aan het eind van het boek, als Jan Pronk ons al 480 bladzijden door de dekolonisatie
van Suriname heeft geloodst, komt, zeg maar, het hoge woord eruit. Dan noteert de oud-minister dat we het anders hadden willen doen, beter dan die keer daarvoor. Ons Indië, het verhaal van hoogmoed en ook wel onnozelheid, omdat we meenden dat het intermezzo van de oorlog herstel van aloude koloniale
verhoudingen niet in de weg behoefde te staan. Het liep uit op een bloedbad. Er is van geleerd. Maar amper beter lijkt de uitkomst als de imperialist van weleer zich laat leiden door nederigheid. Daarin schuilt een tragische paradox: we bedoelden het zo goed en faalden nog eens – deze
Bron Chronos Times | Foto: Rajendre Khargi De voormalig Surinaamse ambassadeur in Nederland, Rajendre Khargi, waarschuwt voor een fundamentele verschuiving op de internationale energiemarkt die volgens hem grote gevolgen kan hebben voor Suriname en het Caribisch gebied. In een column op de site ‘Chronos Times’ stelt Khargi dat de mondiale oliemarkt steeds kwetsbaarder wordt doordat de traditio
De Surinaamse economie staat aan de vooravond van een transformatie die de potentie heeft de nationale begroting en de maatschappelijke infrastructuur voor decennia te herdefiniëren. Tijdens de Suriname Energy, Oil & Gas Summit (SEOGS) 2026 is het GranMorgu-project bevestigd als het speerpunt van de offshore ontwikkelingen in Noord- en Zuid-Amerika. De cijfers die gepresenteerd worden rondom dit
De slechte staat van medische apparatuur en de groeiende druk op zorgpersoneel in het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP) hebben geleid tot nieuwe investeringsplannen van de regering. Er zijn inmiddels meerdere projectvoorstellen ingediend om cruciale afdelingen van het ziekenhuis dringend te moderniseren.Volgens de minister van Volksgezondheid, Andre Misiekaba, gaat het om een totaalbedrag van
De Europese luchtvaartsector staat aan de vooravond van een historische transformatie. Luchtvaartreus Air France-KLM bereidt zich voor op een ingrijpende rebranding en centralisatieslag na de overname van de Scandinavische maatschappij SAS. Volgens ingewijden zal de vertrouwde naam “Air France-KLM” plaatsmaken voor een nieuwe, overkoepelende identiteit, waarbij “The Blue Group” momenteel a
De Anton de Kom Universiteit van Suriname (AdeKUS) heeft wederom een belangrijke mijlpaal bereikt in de verdere kwaliteitsontwikkeling van haar opleidingen. De Bacheloropleiding Bouwkunde van de Faculteit der Technologische Wetenschappen (FTeW) heeft met succes de ‘Toets Nieuwe Opleiding’ van het Nationaal Orgaan voor Accreditatie (NOVA) doorlopen. Hiermee is Bouwkunde per 6 mei 2026 voor een
Foto compilatie: minister Andre Misiekaba van het Ministerie van Volksgezondheid | Achtergrond foto bron: Parbode De overheid werkt aan een controversieel plan om dak- en thuislozen uit het straatbeeld van Paramaribo te verwijderen en onder te brengen op een speciale opvanglocatie buiten de hoofdstad. In de omgeving van Domburg moet een centrum verrijzen waar betrokkenen niet alleen opvang krijgen
VHP-parlementariër Krishna Mathoera is geen voorstander van politieke benoemingen binnen RvC’s en RvT’s van parastatale bedrijven. Echter stelt zij dat niet alleen de regering Simons-Rusland, maar ook de regering Santokhi-Brunswijk zich hieraan schuldig heeft gemaakt. “Ik ben persoonlijk geen voorstander van politieke benoemingen. Zeker bij parastatale bedrijven. Want dat is de reden waarom
Paramaribo heeft op zondag 10 mei maar liefst 68, 6 millimeter neerslag geregistreerd. Volgens de Meteorologische Dienst Suriname valt dat in de categorie “zeer zware neerslag” en ligt het ruim boven de grens van 50 millimeter voor deze categorie. De metingen zijn verricht bij het weerstation Zorg en Hoop. Eén millimeter regen staat gelijk aan één liter water per vierkante meter.Ook op and
Ronald Assen, statisticus, is door de president gevraagd om voorzitter te worden in het bestuur van de stichting van het Algemeen Bureau voor de Statistiek (ABS). Het was echter niet de bedoeling dat dit gegeven nu al naar buiten zou worden gebracht. Het is immers nog niet zover dat Assen kan zeggen dat hij voorzitter is geworden van de Stichting Algemeen Bureau voor de Statistiek (ABS). Iemand v
Een vakantieganger uit Nederland is zondagavond aan de Bolletriestraat in Suriname overvallen en beroofd van zijn schoudertas. In de tas zaten onder meer zijn paspoort, vliegticket en een geldbedrag van 3.000 euro.De benadeelde, de 44-jarige S.C., liep over de Bolletriestraat toen een voor hem onbekende man hem tegemoetkwam. Zonder duidelijke aanleiding rukte de verdachte plotseling de schoudertas
